Dầu gấc Việt Nam: Hành trình từ nghiên cứu y khoa đến chuỗi giá trị tỷ đô tiềm năng

Trong hơn hai thập kỷ qua, một loại quả quen thuộc trong vườn nhà Việt Nam đã âm thầm bước vào phòng thí nghiệm, nhà máy và thị trường quốc tế. Từ quyết định rời nghề y của bác sĩ Nguyễn Công Suất đầu những năm 2000, dầu gấc không chỉ là sản phẩm dinh dưỡng mà còn mở ra một hướng đi mới cho dược liệu bản địa: thương mại hóa bằng khoa học, xây dựng chuỗi giá trị và từng bước định danh trên bản đồ toàn cầu.

Từ phòng thí nghiệm đến quyết định rẽ hướng táo bạo

Ít có hành trình nào đặc biệt như câu chuyện của Nguyễn Công Suất. Từng là bác sĩ tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, ông tham gia nghiên cứu về dinh dưỡng và các vấn đề sức khỏe liên quan đến thiếu vi chất, đặc biệt là vitamin A.

Những nghiên cứu trong và ngoài nước đều chỉ ra rằng trái gấc chứa hàm lượng carotenoid rất cao, bao gồm beta-carotene và lycopene, những hợp chất có vai trò quan trọng với thị lực và hệ miễn dịch. Tuy nhiên, trong suốt nhiều năm, các kết quả nghiên cứu này gần như chỉ dừng lại ở cấp độ học thuật.

Khoảng trống nằm ở khâu thương mại hóa. Không doanh nghiệp nào sẵn sàng đầu tư vào một loại quả mùa vụ, chưa có thị trường rõ ràng và đòi hỏi công nghệ chiết xuất. Trong bối cảnh đó, ông Suất lựa chọn một hướng đi hiếm gặp: rời bệnh viện, thành lập doanh nghiệp và tự xây dựng dây chuyền sản xuất dầu gấc từ đầu những năm 2000.

Đó không chỉ là bước chuyển nghề nghiệp. Đó là sự chuyển đổi từ tư duy điều trị sang tư duy phòng ngừa và từ khoa học thuần túy sang kinh tế thị trường.

Gấc Việt Nam và bài toán dinh dưỡng quốc gia

Thời điểm dầu gấc bắt đầu được sản xuất cũng trùng với một giai đoạn đặc biệt của Việt Nam. Cuối những năm 1990 và đầu 2000, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thấp còi ở mức cao, trong khi thiếu vitamin A vẫn là một vấn đề y tế công cộng đáng kể.

Trong bối cảnh các chương trình viện trợ quốc tế dần thu hẹp, nhu cầu tự chủ nguồn vi chất dinh dưỡng trở nên cấp thiết. Đây chính là khoảng không để các sản phẩm từ gấc bước vào.

Các nghiên cứu quốc tế xác nhận gấc là một trong những nguồn carotenoid tự nhiên giàu nhất trong nhóm thực vật. Một số tài liệu phổ biến thậm chí cho rằng hàm lượng lycopene trong gấc cao hơn nhiều lần so với cà chua, trong khi beta-carotene vượt xa cà rốt. Dù con số cụ thể có thể thay đổi theo điều kiện sinh trưởng và phương pháp đo lường, điểm cốt lõi vẫn không thay đổi: gấc là nguyên liệu có giá trị dinh dưỡng rất cao.

Việc phát triển dầu gấc vì vậy không chỉ là câu chuyện kinh doanh, mà còn gắn với một chiến lược lớn hơn: tận dụng tài nguyên bản địa để giải quyết bài toán sức khỏe cộng đồng.

Từ một sản phẩm đến chuỗi giá trị nông nghiệp công nghệ

Sau hơn 20 năm, mô hình mà Nguyễn Công Suất theo đuổi đã vượt xa một sản phẩm đơn lẻ. Doanh nghiệp của ông hiện vận hành hệ thống sản xuất với nhà máy, phòng thí nghiệm và danh mục sản phẩm đa dạng từ dầu gấc nguyên chất đến các dòng bổ sung DHA và lutein.

Điểm đáng chú ý hơn nằm ở phía sau nhà máy: vùng nguyên liệu. Các thông tin gần đây cho thấy hệ thống trồng gấc đã được mở rộng tại nhiều địa phương, từ đồng bằng Bắc Bộ đến miền núi phía Bắc, theo hướng hữu cơ và liên kết với nông dân.

Điều này phản ánh một logic phát triển rõ ràng. Gấc không còn là cây trồng phụ trong vườn nhà, mà trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị gồm nông nghiệp, chế biến và thị trường. Khi chuỗi này vận hành ổn định, giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở viên nang, mà nằm ở toàn bộ hệ sinh thái phía sau.

Một chi tiết thú vị là trên thị trường quốc tế, gấc thường được gọi là gac hoặc gac fruit, vẫn giữ âm gốc tiếng Việt. Đây là một lợi thế hiếm có trong thương mại toàn cầu, nơi nhiều sản phẩm phải đổi tên để phù hợp với ngôn ngữ phương Tây. Giữ được tên gọi đồng nghĩa với việc giữ được quyền định danh và câu chuyện xuất xứ.

Mua và trải nghiệm các sản phẩm từ trái gấc của Việt Nam – hàng chính hãng tại

SHOPEE

Hành trình của dầu gấc Việt Nam cho thấy một hướng đi rõ ràng cho nông sản và dược liệu bản địa: giá trị không nằm ở nguyên liệu thô, mà ở khả năng kết hợp khoa học, công nghệ và thị trường.

Từ một quyết định rời bỏ nghề y, câu chuyện của Nguyễn Công Suất đã mở ra một mô hình phát triển đáng chú ý. Đó là con đường biến một loại quả quen thuộc thành sản phẩm có giá trị cao, đồng thời gợi ý cách Việt Nam có thể xây dựng thương hiệu quốc gia dựa trên chính những gì mình đang sở hữu.