editor 2 giờ trước

Bột Bích Chi: Từ chén bột gạo lứt cứu con đến thương hiệu tuổi thơ của triệu người Việt

Một cái tên từng quen thuộc trong căn bếp của hầu hết gia đình miền Nam đã bắt đầu như thế nào?

Ngày nay, nói đến Bích Chi, người ta thường nghĩ ngay đến bánh phồng tôm, hủ tiếu khô, phở gói hay những container hàng xuất khẩu. Nhưng ít ai biết rằng, cái tên đình đám này lại có xuất phát điểm vô cùng bình dị: một chén bột gạo lứt được làm ra trong gian khó của những năm 1960, với mục đích duy nhất là cứu đói một đứa trẻ sơ sinh.

Từ tình thương của người cha dành cho con gái, Bích Chi đã lớn mạnh thành một trong những thương hiệu thực phẩm lâu đời nhất Việt Nam. Không chỉ từng phủ sóng khắp thị trường miền Nam trước năm 1975, cái tên này giờ đây đã vươn tầm thế giới với hơn 200 sản phẩm làm từ hạt gạo quê nhà.

Chuyện khởi nghiệp bắt đầu từ tình cha

Năm 1966 tại Sa Đéc (Đồng Tháp), ông Trần Khiêm Khánh (thường gọi là Tư Khánh) rơi vào tình cảnh thắt lòng. Vợ ông thiếu sữa sau sinh, kinh tế gia đình lại eo hẹp, trong khi sữa ngoại nhập thời đó là một thứ xa xỉ phẩm nằm ngoài tầm với.

Sực nhớ đến những lời khen của bác sĩ về dinh dưỡng của hạt gạo lứt, ông Tư Khánh đánh liều nấu cháo gạo lứt, chắt lấy phần nước cốt đem cho con gái uống thay sữa. Kỳ diệu thay, đứa trẻ không những hợp tác mà còn lớn lên khỏe mạnh, lanh lợi, chẳng gặp vấn đề gì về tiêu hóa.

Để tiện lợi hơn cho những lần nấu sau, ông đem gạo lứt đi xay thành bột mịn. Thấy con ông ăn ngoan chóng lớn, hàng xóm láng giềng xung quanh bắt đầu qua hỏi thăm, xin dùng thử rồi rỉ tai nhau mua. Đơn hàng từ vài ký ban đầu cứ thế tăng lên thành hàng chục, rồi hàng trăm ký mỗi tháng.

Tháng 3/1967, xưởng bột Bích Chi chính thức ra đời tại Sa Đéc. Cái tên Bích Chi không lấy từ đâu xa, mà chính là tên của cô con gái nhỏ – “nguồn cảm hứng” đặc biệt ngày ấy.

Nhiều năm sau, khi đã là một ông chủ lớn, ông Tư Khánh vẫn hay bùi ngùi kể lại:

“Nếu không có con Bích Chi, tôi đã không làm bột. Chính nhờ nuôi nó bằng gạo lứt mà tôi mới có cơ nghiệp sau này.”

bột Bích Chi 5 thứ đậu — *Ảnh minh họa: Internet*

Chiêu làm marketing “đi trước thời đại” của thương hiệu Việt

Sự thành công của Bích Chi thời bấy giờ không chỉ đến từ chất lượng bột, mà còn nhờ tư duy nhạy bén của người trong cuộc. Vào cuối thập niên 1960, khi khái niệm “marketing” còn rất mơ hồ ở Việt Nam, Bích Chi đã có những bước đi khiến giới kinh doanh ngày nay cũng phải ngả mũ.

Bắt tay với đối tác phân phối, thương hiệu này liên tục tung ra các chiến dịch tiếp thị rầm rộ: tổ chức cho người dân dùng thử bột miễn phí ngay tại chợ Bến Thành, phát nhạc quảng cáo bằng cải lương và tân nhạc, dựng pano lớn trên các ngả đường, và thậm chí là làm phim quảng cáo chiếu trong rạp với sự góp mặt của các nghệ sĩ nổi tiếng.

Nhưng chi tiết đắt giá nhất chính là hình ảnh “mẹ bồng con” in trên bao bì. Đó không phải người mẫu hay diễn viên xa lạ, mà chính là vợ ông Tư Khánh và cô bé Bích Chi. Việc dùng chính câu chuyện thật, người thật và trải nghiệm thật của gia đình đã chạm đến lòng tin của các bậc phụ huynh.

Kết quả là trong giai đoạn 1970 – 1975, mỗi năm xưởng xuất xưởng hàng trăm tấn bột, trở thành món ăn dặm quốc dân của trẻ em miền Nam thời bấy giờ.

Bước chuyển mình từ hạt gạo quê nhà

Sau năm 1975, cũng như nhiều thương hiệu cùng thời, Bích Chi đối mặt với làn sóng đổi mới và áp lực cạnh tranh khốc liệt khi thị trường mở cửa. Dù vậy, thương hiệu này quyết định không sống mòn bằng hào quang cũ. Họ chọn cách đi tiếp từ chính cái gốc của mình: hạt gạo và nghề bột.

Bên cạnh những gói bột dinh dưỡng truyền thống gắn liền với tuổi thơ như bột gạo lứt, bột đậu xanh, ngũ cốc… Bích Chi bắt đầu lấn sân sang mảng thực phẩm tiện lợi. Tận dụng nguồn nguyên liệu dồi dào và làng nghề bột Sa Đéc trứ danh, doanh nghiệp tung ra hàng loạt sản phẩm như phở, hủ tiếu, bún khô, bánh tráng và đặc biệt là bánh phồng tôm.

Đến nay, danh mục của Bích Chi đã vượt mốc 200 sản phẩm. Không còn gói gọn trong những gian bếp Việt, thương hiệu này đã có mặt trên kệ siêu thị tại nhiều quốc gia khó tính như Mỹ, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Pháp, Đức…

Giá trị của một thương hiệu sống bằng ký ức

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, thị trường thực phẩm giờ đây ngập tràn các thương hiệu ngoại nhập với bao bì bắt mắt và những chiến dịch quảng cáo triệu đô. Thế nhưng, Bích Chi vẫn có một chỗ đứng rất riêng mà không dòng vốn lớn nào mua được.

Bởi lẽ, nó được nuôi dưỡng từ một câu chuyện rất đời: Một người cha thương con, một chén bột ấm lòng trong chuỗi ngày gian khó, và một hành trình bền bỉ đi qua bao thăng trầm của đất nước.

Với nhiều người Việt, nhất là thế hệ sinh trước những năm 1980, cái tên Bích Chi không chỉ đơn thuần là một thương hiệu thực phẩm. Nó là một mảnh ký ức gọi về những ngày tháng cũ ấm áp – nơi tình yêu thương của cha mẹ đôi khi chỉ gói gọn trong một chén bột nóng thơm lừng.