Tăng trưởng hai con số 2026 – 2030: Tham vọng lớn nhất của kinh tế Việt Nam trong ba thập niên

Việt Nam đang bước vào một giai đoạn then chốt của tiến trình phát triển, nơi mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026 – 2030 không còn là khẩu hiệu định hướng, mà đã trở thành bài toán trung tâm của hoạch định chính sách. Tham vọng này phản ánh khát vọng rút ngắn con đường trở thành quốc gia thu nhập cao, đồng thời đặt ra câu hỏi lớn: đâu là điều kiện cần và đủ để tăng trưởng nhanh mà không đánh đổi ổn định và bền vững.

Tăng trưởng hai con số không phải tiền lệ, nhưng là thách thức mới

Trong lịch sử phát triển, Việt Nam từng ghi nhận những giai đoạn tăng trưởng rất cao, đặc biệt sau Đổi Mới. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã khác căn bản. Nền kinh tế đã đạt quy mô lớn hơn, độ mở cao hơn và mức độ hội nhập sâu hơn, khiến dư địa tăng trưởng theo chiều rộng gần như cạn dần.

Các chuyên gia kinh tế quốc tế cho rằng, khi một nền kinh tế tiến sát ngưỡng thu nhập trung bình cao, duy trì tốc độ tăng trưởng trên 10% không thể dựa vào mở rộng đầu tư hay lao động giá rẻ. Thay vào đó, tăng trưởng buộc phải đến từ năng suất, đổi mới sáng tạo và hiệu quả phân bổ nguồn lực. Đây chính là điểm khác biệt lớn nhất giữa tham vọng hiện tại và các chu kỳ tăng trưởng trước đây của Việt Nam.

Điều kiện cốt lõi: năng suất, vốn và cấu trúc nền kinh tế

Để đạt tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 – 2030, Việt Nam cần đồng thời giải ba bài toán lớn. Thứ nhất là năng suất lao động và đóng góp của nhân tố tổng hợp. Trong nhiều năm, tăng trưởng của Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào vốn và lao động, trong khi đóng góp của đổi mới công nghệ còn hạn chế.

Thứ hai là bài toán vốn. Các kịch bản tăng trưởng cao đều cho thấy nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội sẽ tăng mạnh, vượt xa khả năng đáp ứng của hệ thống tín dụng truyền thống. Điều này đòi hỏi sự phát triển thực chất của thị trường vốn, trái phiếu và các kênh huy động dài hạn, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào ngân hàng.

Thứ ba là cấu trúc nền kinh tế. Nếu không nâng cao giá trị gia tăng nội địa, đặc biệt trong công nghiệp chế biến, dịch vụ và kinh tế số, tăng trưởng cao sẽ đi kèm rủi ro mất cân đối vĩ mô. Đây là lý do khu vực doanh nghiệp trong nước được đặt ở vị trí trung tâm của mọi kịch bản tăng trưởng hai con số.

Tăng trưởng nhanh phải song hành với ổn định và bền vững

Một điểm nhất quán trong các thảo luận chính sách gần đây là tăng trưởng hai con số không đồng nghĩa với tăng trưởng bằng mọi giá. Lạm phát, nợ công, rủi ro tài chính và tác động môi trường đều là những giới hạn cứng của nền kinh tế.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng hiện hữu, các mô hình tăng trưởng phát thải cao không còn là lựa chọn khả thi. Việc lồng ghép chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng thể chế được xem là điều kiện để tăng trưởng nhanh nhưng không tạo ra những chi phí dài hạn cho nền kinh tế.

Tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 – 2030 là mục tiêu đầy tham vọng, nhưng cũng là phép thử lớn nhất đối với năng lực điều hành và cải cách của kinh tế Việt Nam. Thành công không nằm ở con số tăng trưởng riêng lẻ, mà ở khả năng biến tốc độ cao thành nền tảng bền vững cho chặng đường hướng tới thu nhập cao vào năm 2045.