editor 10 giờ trước

Vỏ ram Hà Tĩnh: Chiếc bánh mỏng gánh cả vị quê ra thế giới

Nếu miền Bắc tự hào với tấm bánh đa nem thanh nhã, miền Nam chung thủy với xấp bánh tráng phơi sương, thì dải đất miền Trung nắng gió lại gói gọn niềm kiêu hãnh ẩm thực của mình vào một cái tên nghe rất mộc: Vỏ ram.

Từ một món nguyên liệu bình dị trong mâm cơm giỗ chạp làng quê, chiếc bánh mỏng màu nâu hổ phách ấy giờ đây đã vượt đại dương, mang theo vị giòn rụm đặc trưng của Hà Tĩnh chinh phục những thực khách khó tính.

Bí mật đằng sau màu hổ phách và tiếng “rắc” giòn tan

Nhiều người lần đầu thấy chiếc vỏ ram Hà Tĩnh thường thắc mắc: “Sao bánh lại có màu vàng nâu lạ mắt thế này? Liệu có phẩm màu không?”

Câu trả lời nằm ở một thức quà tinh túy của đất miền Trung: Mật mía.

Trong khi bánh đa nem thông thường chỉ làm từ gạo và muối, người thợ Hà Tĩnh đã thả vào lòng bột nước những giọt mật mía ngọt lịm, đậm đà. Chính sự kết hợp độc đáo này đã tạo nên thứ “vũ khí bí mật” của vỏ ram. Khi thả vào chảo dầu sôi, chiếc ram nhanh chóng dậy mùi thơm nức, khoác lên mình lớp áo vàng sậm ngon mắt, và đặc biệt là giữ được độ giòn rụm rất lâu sau khi vớt ra – điều mà các loại bánh tráng khác khó lòng làm được.

Nhưng để có được một mẻ bánh chuẩn vị, người làm nghề phải có cái “gout” cực kỳ tinh tế. Gạo phải là loại dẻo vừa, cứng đủ để tạo độ liên kết. Khi tráng, đôi tay người thợ phải lướt nhanh như múa, canh đều độ dày. Bánh mỏng quá thì cuốn dễ rách, dày quá lại khiến ram bị cứng, mất đi cái hồn của món ăn.

Chuyện “Một sương hai nắng” và cuộc cách mạng công nghệ

Nhắc đến thánh địa của vỏ ram, người ta sẽ nhớ ngay đến thôn Bình (phường Thạch Hưng, TP. Hà Tĩnh) – làng nghề trăm năm tuổi quanh năm đỏ lửa, thơm mùi bột gạo.

Đã có một thời, chất lượng của chiếc vỏ ram hoàn toàn phụ thuộc vào “ông Trời”. Người làng Bình xưa kia có bí quyết phơi bánh cực kỳ lãng mạn mang tên “Một sương hai nắng”. Bánh tráng xong được mang phơi dưới cái nắng gay gắt của miền Trung, nhưng đêm đến lại phải đem “hứng” sương trời để bánh hấp thụ độ ẩm tự nhiên, tạo nên độ dẻo dai kỳ diệu không cần đến bất kỳ hóa chất bảo quản nào.

“Làm ram khổ nhất là trông trời, trông mây. Trời đổ mưa một cái là coi như mất trắng.” – Một người thợ già làng Bình bộc bạch.

Thế nhưng, câu chuyện của năm 2026 đã rất khác. Vẫn là hương vị truyền thống ấy, nhưng những thương hiệu lớn như Bánh ram Anh Thu hay Bánh đa nem Thành Sen – Nhật Thành đã mang công nghệ vào xưởng máy. Hệ thống tráng bánh khép kín, buồng sấy nhiệt hiện đại đã thay thế cho những giàn phơi phụ thuộc vào thời tiết.

Chiếc vỏ ram giờ đây được cắt khuôn vuông vức, đóng gói hút chân không, có mã QR truy xuất nguồn gốc rõ ràng và kiêu hãnh đạt chứng nhận OCOP. Bước ngoặt lớn nhất chính là việc bánh đa nem Hà Tĩnh chính thức được cấp Nhãn hiệu chứng nhận vào đầu năm 2026. Đây như một tấm “thẻ thông hành” quyền lực, bảo vệ danh tiếng làng nghề khỏi nạn hàng nhái, hàng giả, sẵn sàng cho những container hàng xuất khẩu sang châu Âu, châu Á.

Từ góc bếp quê nhà đến bàn tiệc thế giới

Thật kỳ diệu khi thấy một sản vật mộc mạc, sinh ra từ bờ tre gốc lúa, nay lại có thể đường hoàng bước vào các hệ thống siêu thị lớn và bay sang nước ngoài.

Giá trị của vỏ ram Hà Tĩnh không còn dừng lại ở một món ăn kèm. Nó là kết tinh của mồ hôi, của kinh nghiệm truyền đời và khát vọng của những người nông dân muốn nâng tầm nông sản Việt. Khi thưởng thức một chiếc ram chiên giòn, thực khách không chỉ ăn một món cuốn, mà họ đang thưởng thức cả một câu chuyện văn hóa – câu chuyện về cách người Hà Tĩnh biến những điều bình dị thành điều phi thường.

Mỏng manh nhưng dẻo dai, giản dị nhưng đầy sức sống, chiếc vỏ ram ấy chính là hình ảnh thu nhỏ của con người xứ Nghệ: dẫu qua bao “nắng lửa sương truyền” vẫn vẹn nguyên một hương vị đậm đà, khó quên.