Tăng trưởng hai con số: Bài toán lớn của kinh tế Việt Nam và vai trò quyết định của khu vực tư nhân

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, Việt Nam đang đặt ra một mục tiêu chưa từng có tiền lệ trong hơn 40 năm Đổi mới là duy trì tăng trưởng GDP hai con số. Đây không chỉ là một tham vọng chính sách, đó là một bước ngoặt chiến lược, đòi hỏi thay đổi sâu sắc về mô hình phát triển, cấu trúc kinh tế và đặc biệt là vai trò của khu vực kinh tế tư nhân.

Động lực mới cho một mục tiêu chưa từng có

Trong suốt hơn bốn thập kỷ qua, kinh tế Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 6,3 đến 6,5% mỗi năm, với năm 2024 ghi nhận mức tăng 7,09%. Đây là nền tảng quan trọng, nhưng vẫn chưa đủ để đưa nền kinh tế bước vào nhóm quốc gia thu nhập cao.

Mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong giai đoạn tới vì vậy không thể đạt được nếu tiếp tục dựa vào các động lực truyền thống như lao động giá rẻ hay gia công xuất khẩu. Dữ liệu và các phân tích chính sách gần đây cho thấy Việt Nam đang chuyển hướng sang một mô hình phát triển mới, trong đó công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột dài hạn.

Song song đó, hội nhập quốc tế cũng đang được tái định nghĩa. Không còn đơn thuần là mở cửa để thu hút vốn, Việt Nam đang hướng tới việc tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu ở phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn, gắn với các đối tác chiến lược và các tập đoàn công nghệ hàng đầu.

Kinh tế tư nhân: Từ lực lượng bổ trợ thành trụ cột trung tâm

Một trong những thay đổi quan trọng nhất trong tư duy phát triển là việc xác định khu vực kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Hiện khu vực này đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30 % thu ngân sách, sử dụng khoảng 82% lực lượng lao động và chiếm gần 60% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.

Tuy nhiên, nghịch lý lớn nằm ở chỗ, dù giữ vai trò trung tâm, phần lớn doanh nghiệp tư nhân Việt Nam vẫn ở quy mô nhỏ và vừa, chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp. Năng lực cạnh tranh, khả năng tham gia chuỗi giá trị và sức chống chịu trước biến động toàn cầu còn hạn chế.

Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ là khuyến khích mà phải thực sự nuôi dưỡng khu vực tư nhân thông qua môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và ổn định. Việc cải cách thể chế, cắt giảm rào cản và tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực sẽ quyết định liệu khu vực này có thể gánh vác vai trò tăng trưởng hay không.

Áp lực cạnh tranh và yêu cầu tái cấu trúc nền kinh tế

Trong khi đó, áp lực từ bên ngoài đang gia tăng nhanh chóng. Dữ liệu thương mại cho thấy nhập khẩu từ Trung Quốc năm 2025 đạt hơn 186 tỷ USD, tăng gần 29%. Đồng thời, dòng vốn đầu tư và hoạt động sản xuất từ các doanh nghiệp nước ngoài đang ngày càng mở rộng hiện diện tại Việt Nam.

Điều này tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt, đặc biệt đối với doanh nghiệp nội địa. Nếu không nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị, nhiều doanh nghiệp có nguy cơ bị đẩy vào vai trò gia công hoặc phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Bên cạnh đó, kinh tế số và thương mại điện tử đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới. Quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đã đạt khoảng 25 tỷ USD và tiếp tục tăng trưởng nhanh. Tuy nhiên, các rào cản về dòng dữ liệu, thanh toán xuyên biên giới và hạ tầng số vẫn là những điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Tất cả những yếu tố này cho thấy tăng trưởng hai con số không đơn thuần là câu chuyện mở rộng quy mô, mà là bài toán tái cấu trúc toàn diện, từ mô hình tăng trưởng, chất lượng FDI đến năng lực nội tại của doanh nghiệp trong nước.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt Việt Nam trước một cơ hội hiếm có để bứt phá, nhưng cũng đi kèm với những thách thức chưa từng có. Thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển đổi mô hình phát triển, cải cách thể chế một cách thực chất và quan trọng nhất là nâng tầm khu vực kinh tế tư nhân.

Nếu không có những thay đổi mang tính cấu trúc, mục tiêu này sẽ khó trở thành hiện thực. Nhưng nếu tận dụng đúng thời điểm, Việt Nam có thể bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới với chất lượng cao hơn và vị thế vững chắc hơn trên bản đồ kinh tế toàn cầu.