Mô hình nhượng quyền Mixue – “Bán đá bào, thu lời từ nguyên liệu” (Kỳ 2)

Sau khi gây dựng được những cửa hàng đầu tiên từ một nhà máy bỏ hoang, Mixue Bingcheng không chọn con đường phát triển theo kiểu tự mở rộng từng chi nhánh.

Kỳ 1: Mixue: Học kỳ ngọt ngào của ngành F&B toàn cầu

Thay vào đó, năm 2007, anh em nhà họ Zhang quyết định thử sức với một mô hình mạo hiểm nhưng vô cùng khôn ngoan: nhượng quyền giá rẻ. Từ quyết định táo bạo đó, đến nay Mixue đã sở hữu hơn 46.000 cửa hàng, phủ sóng khắp Trung Quốc và vươn ra nhiều quốc gia như Việt Nam, Indonesia, Thái Lan, Malaysia, Brazil.

Vậy điều gì khiến mô hình nhượng quyền của Mixue trở nên khác biệt và có sức hút mạnh mẽ với hàng vạn nhà đầu tư nhỏ lẻ?

Nhượng quyền “giá rẻ nhưng không rẻ tiền”

Để mở một cửa hàng Mixue tại Trung Quốc, các nhà đầu tư chỉ cần từ 210.000 nhân dân tệ (gần 30.000 USD). Chi phí này thấp hơn nhiều so với các chuỗi trà sữa khác, vốn yêu cầu đầu tư từ 50.000 đến 150.000 USD cho một cửa hàng.

Tuy nhiên, cái khôn của Mixue nằm ở chỗ: họ không thu lời chính từ phí nhượng quyền như thông thường. 97% doanh thu của Mixue đến từ việc bán nguyên liệu, thiết bị và bao bì cho các cửa hàng. Các cửa hàng nhượng quyền buộc phải mua hàng hóa từ Mixue, từ bột kem, trân châu, siro trái cây cho đến đồng phục nhân viên và ly nhựa.

Chính vì vậy, Mixue vừa kiểm soát được chất lượng, vừa đảm bảo dòng tiền liên tục từ mạng lưới nhượng quyền. Mỗi cửa hàng là một “trạm tiêu thụ nguyên liệu” mang lại lợi nhuận đều đặn.

Hệ thống “3 kiểm soát – 1 hỗ trợ”

Mixue không để mặc các cửa hàng tự xoay sở. Họ thiết lập một hệ thống kiểm soát và hỗ trợ cực kỳ chặt chẽ:

1. Kiểm soát nguyên liệu: tất cả nguyên liệu đều do Mixue cung cấp. Điều này giúp duy trì chất lượng đồng đều trên toàn hệ thống.
2. Kiểm soát thiết bị: máy làm kem, máy pha trà, máy lắc đều do Mixue sản xuất và lắp đặt, bảo hành theo chuẩn riêng.
3. Kiểm soát thương hiệu: biển hiệu, bài trí cửa hàng, đồng phục, menu – tất cả đều theo thiết kế chuẩn từ Mixue.

Và điểm thứ tư là hỗ trợ vận hành: Mixue cung cấp tài liệu đào tạo, khóa học cho nhân viên, phần mềm quản lý bán hàng, hỗ trợ truyền thông và tư vấn định kỳ.

Chính cấu trúc “mềm thì hỗ trợ – cứng thì kiểm soát” này khiến hàng ngàn nhà đầu tư nhỏ cảm thấy an tâm khi bỏ vốn, dù chưa có kinh nghiệm kinh doanh F&B.

Lợi nhuận mỏng, dòng tiền khỏe

Mỗi ly trà sữa của Mixue chỉ có giá từ 1 đến 2 USD, thấp hơn hẳn so với các thương hiệu khác. Tỷ suất lợi nhuận trên từng sản phẩm là không cao, nhưng nhờ doanh số bán ra lớn và chi phí nguyên liệu do Mixue kiểm soát, các cửa hàng vẫn có thể thu hồi vốn nhanh.

Mixue tính toán kỹ đến từng đồng:

• Diện tích mỗi cửa hàng nhỏ gọn, chỉ khoảng 20 đến 30m²
• Sử dụng bàn ghế tối giản hoặc bán mang đi là chủ yếu
• Tối ưu quy trình để chỉ cần 2–3 nhân viên vận hành

Kết quả là một hệ thống siêu hiệu quả, chi phí cố định thấp, dòng tiền ổn định và tỷ lệ tồn tại sau 1 năm cao vượt trội so với trung bình ngành F&B.

Tư duy “chợ tỉnh” thay vì “mặt tiền phố lớn”

Không giống các thương hiệu trà sữa chuộng trung tâm thương mại hay khu phố thời thượng, Mixue nhắm đến tầng lớp bình dân và khu vực cấp thấp. Họ mở cửa hàng tại thị xã, huyện lỵ, gần cổng trường, bệnh viện, nhà máy.

Tại Trung Quốc, thị trấn có dân số hơn 30.000 người thường đã có ít nhất 1 cửa hàng Mixue. Họ đi vào khu vực ít thương hiệu cạnh tranh, nhưng nhu cầu cao, ít chi phí mặt bằng.

Tại Việt Nam, Mixue cũng áp dụng chiến lược tương tự: mở rộng đến các tỉnh như Hải Dương, Bắc Giang, Đồng Nai, Tiền Giang… chứ không chỉ tập trung ở TP. HCM hay Hà Nội.

Những rủi ro được kiểm soát bằng hệ thống

Rủi ro khi nhượng quyền giá rẻ là rất nhiều: chất lượng giảm, hình ảnh thương hiệu bị làm xấu, thiếu đồng nhất trong vận hành. Nhưng Mixue xử lý bằng một hệ thống khép kín:

• Phạt nặng khi vi phạm tiêu chuẩn nguyên liệu hoặc thiết kế
• Giám sát định kỳ, cử người “đột xuất kiểm tra cửa hàng”
• Tự phát triển hệ thống phần mềm riêng để quản lý kho, hóa đơn, và dữ liệu bán hàng theo thời gian thực

Họ biến rủi ro thành một phần trong thiết kế hệ thống, chứ không cố “làm lớn rồi sửa sai”.

Bài học cho startup và thương hiệu Việt

Không phải thương hiệu nào cũng cần mở cửa hàng đẹp, định vị cao cấp hay đổ tiền vào marketing để thành công. Mixue cho thấy, nếu bạn:

• Hiểu rõ khách hàng phổ thông cần gì
• Tạo ra một mô hình vận hành dễ sao chép
• Kiểm soát được nguồn lực cốt lõi (nguyên liệu, thiết bị, thương hiệu)
• Và xây dựng một hệ thống kiểm soát chặt nhưng không bóp nghẹt sáng tạo

Thì hoàn toàn có thể nhân bản mô hình, tạo ra doanh nghiệp quy mô lớn với chi phí đầu tư thấp.

Trong kỳ 3, chúng ta sẽ đi sâu vào chiến lược marketing của Mixue: vì sao họ không cần dùng KOL, không tốn hàng chục tỷ cho TVC mà vẫn khiến giới trẻ phát cuồng với một… ông người tuyết mặc áo choàng đỏ?