Chuyển đến nội dung
Nhà sáng tạo nội dung4 phút đọc
Trong Một ý tưởng đổi cả ngành

Việt Nam giỏi làm game, nhưng làm thế nào để tạo ra những tài sản trí tuệ có giá trị toàn cầu?

Báo lỗi
ảnh minh hoạ

Việt Nam đứng thứ hai thế giới về lượt tải game di động, nhưng bài toán thực sự nằm ở việc kiến tạo tài sản trí tuệ bền vững như Pokémon hay Mario để vươn tầm toàn cầu.

Các studio Việt Nam có thể tạo ra những trò chơi đạt hàng trăm triệu lượt tải. Tuy nhiên, việc xây dựng một biểu tượng sống mãi qua ba thập kỷ như Pikachu hay một đế chế giải trí đa ngành như Super Mario lại là bài toán hoàn toàn khác. Đây chính là phép thử lớn nhất cho tương lai của ngành game Việt Nam.

Theo báo cáo từ GameGeek, các tựa game Việt ghi nhận 4,9 tỷ lượt tải toàn cầu trong năm 2025, vươn lên vị trí thứ hai thế giới. Doanh thu mua hàng trong ứng dụng cũng tăng trưởng tới 83%. Những con số này khẳng định năng lực sản xuất và tốc độ tiếp cận thị trường quốc tế đáng nể. Thế nhưng, sau những cơn sốt lượt tải ngắn hạn, doanh nghiệp Việt thực sự nắm giữ được bao nhiêu giá trị cốt lõi cho 10 hay 30 năm tới?

Bài học từ những vũ trụ giải trí Nhật Bản

Lượt tải chỉ đo lường khả năng tiếp cận thị trường, còn tài sản trí tuệ (IP) mới là thứ giúp doanh nghiệp thu lợi bền vững. Nhật Bản từ lâu đã vượt qua tư duy làm game đơn thuần để kiến tạo những thế giới văn hóa xuyên thế hệ.

Ra mắt năm 1996 trên máy Game Boy, Pokémon ngày nay là một hệ sinh thái khổng lồ bao trùm từ hoạt hình, thẻ bài, đồ chơi đến thời trang và nhượng quyền thương mại. Tương tự, Nintendo không ngừng mở rộng sức ảnh hưởng của Mario sang điện ảnh và công viên giải trí. Khi một nhân vật đã ăn sâu vào ký ức công chúng, nhà sản xuất không bao giờ phải bắt đầu lại từ con số không mỗi khi tung ra sản phẩm mới.

Bước chuyển dịch trong chuỗi giá trị

Phần lớn các studio Việt hiện nay vẫn tập trung vào dòng game phổ thông (casual, hypercasual) với lợi thế chi phí thấp và tối ưu hóa quảng cáo. Mô hình này mang lại dòng tiền nhanh nhưng tiềm ẩn rủi ro đào thải cao. Khi một trò chơi hạ nhiệt, nhà phát triển buộc phải lao vào cuộc đua tìm kiếm ý tưởng mới đầy tốn kém.

Ngược lại, sở hữu một thương hiệu toàn cầu mở ra biên độ khai thác rộng lớn hơn nhiều. Sky Mavis với tựa game Axie Infinity là một nỗ lực đáng chú ý của người Việt. Từng đạt mức định giá 3 tỷ USD vào năm 2021, doanh nghiệp này đang tìm cách mở rộng hệ sinh thái thông qua hạ tầng Ronin và các sân chơi sáng tạo cộng đồng như Axie Vibeathon. Dù vẫn còn khoảng cách rất xa so với những tượng đài như Pokémon, hướng đi mở cửa cho cộng đồng cùng phát triển nội dung trên nền tảng sẵn có là một nước cờ đáng suy ngẫm.

Vượt qua giới hạn của tư duy kỹ thuật

Để phát triển IP vươn tầm quốc tế, năng lực lập trình xuất sắc là chưa đủ. Một nhân vật chỉ có thể trở thành biểu tượng khi sở hữu cá tính, câu chuyện có chiều sâu và khả năng kết nối cảm xúc với người chơi, chứ không phải nhờ sự khan hiếm hay giá trị đầu cơ ngắn hạn.

Nhật Bản thành công nhờ sự cộng hưởng chặt chẽ giữa truyện tranh, hoạt hình, âm nhạc và hệ thống phân phối. Nếu chỉ dồn lực vào khâu gia công kỹ thuật mà thiếu vắng các mắt xích kể chuyện và quản trị bản quyền bài bản, các studio Việt sẽ khó lòng đưa nhân vật của mình bước ra khỏi màn hình điện thoại.

Thước đo mới cho công nghiệp sáng tạo

Yếu tố quyết định cuối cùng nằm ở sự kiên nhẫn. Xây dựng một di sản văn hóa đòi hỏi nguồn vốn dài hạn và sự kỷ luật, đôi khi phải chấp nhận hy sinh lợi nhuận trước mắt để bảo vệ uy tín thương hiệu. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang san phẳng rào cản kỹ thuật, những ý tưởng nguyên bản và cộng đồng người hâm mộ trung thành mới là lợi thế cạnh tranh không thể sao chép.

Tương lai của công nghiệp sáng tạo Việt Nam không nên chỉ được định danh bằng số lượng trò chơi xuất xưởng. Tham vọng thực sự phải là tạo ra những thế giới sáng tạo đủ sức níu chân khán giả toàn cầu qua nhiều thập kỷ, ngay cả khi họ đã ngừng chơi tựa game đầu tiên.

Gợi ý nội dung

Đọc tiếp

Khám phá thêm về Một ý tưởng đổi cả ngành và những góc nhìn liên quan.

Gợi ý theo bài đang đọc
Cộng đồng

Thảo luận

Chia sẻ góc nhìn có lý lẽ, tôn trọng người khác và trách nhiệm với cộng đồng.

Bình luận

Lần đầu bình luận?Dùng tài khoản để giữ danh tính và quyền quản lý bình luận, hoặc tiếp tục ẩn danh.
Tạo tài khoản