Bầu Đức và hành trình vực dậy HAGL: Từ rìa vực phá sản đến chiến lược năm chân trụ

Sau gần một thập kỷ gồng mình với nợ nần, Hoàng Anh Gia Lai dưới sự điều hành của ông Đoàn Nguyên Đức đang từng bước quay lại đường ray phát triển. Đại hội cổ đông thường niên 2025 của HAGL không chỉ là nơi công bố kế hoạch kinh doanh, mà còn là dịp để ông chủ doanh nghiệp này “lột trần” bức tranh toàn cảnh, từ quá khứ đẫm mồ hôi đến chiến lược tái sinh nông nghiệp bền vững.

Không còn gì để giấu

Câu đầu tiên Bầu Đức phát biểu trong hội trường sáng 6.6 tại Gia Lai là: “Tôi không giấu gì nữa”. Và ông giữ đúng lời.

Trong suốt hơn 90 phút, Chủ tịch HAGL liên tục lật lại những con số cũ, mô tả chi tiết quá trình xoay xở để kéo tập đoàn khỏi rìa phá sản: từ đỉnh nợ 32.000 tỷ đồng, đến nay HAGL chỉ còn khoảng 3.000 đến 4.000 tỷ nợ. Lỗ lũy kế từng là gần 7.000 tỷ cũng đã được co gọn xuống còn 80 tỷ tính đến quý I/2025. Đây là một nỗ lực “quyết liệt của cả tập thể hàng ngàn người”, theo cách ông Đức nói.

Một phần lớn của cuộc tái cơ cấu đến từ việc giảm gốc trái phiếu trong năm 2024 (từ 5.000 tỷ còn 3.000 tỷ), nhờ bán tài sản, thu hồi công nợ và phát hành cổ phiếu riêng lẻ.

Tuy nhiên, HAGL vẫn bị kiểm toán lưu ý về khả năng hoạt động liên tục, vì khoản nợ ngắn hạn hiện vẫn đang vượt tài sản ngắn hạn.

Kết quả 2024: Có tiến bộ, chưa đột phá

Năm 2024, HAGL đạt 5.783 tỷ đồng doanh thu, hoàn thành 75% kế hoạch; lợi nhuận sau thuế là 1.060 tỷ, tương đương 80% mục tiêu cổ đông giao phó. Trong đó, chuối vẫn là mặt hàng chủ lực, chiếm trên 70% doanh thu. Mảng heo đạt doanh số 1.000 tỷ đồng, giảm gần 50% so với năm trước do không đủ vốn tái đàn. Sầu riêng vẫn trong giai đoạn xây dựng vùng nguyên liệu, chỉ đạt hơn 3.000 tấn sản lượng.

“Chúng tôi nhận lỗi. Kế hoạch đề ra chưa đạt, là lỗi của tôi và ban điều hành”, Bầu Đức nói thẳng.

Chiến lược 2025: Giảm nợ, giữ quân, mở rộng theo năng lực

Năm 2025, HAGL đặt mục tiêu doanh thu 5.514 tỷ đồng (giảm 5%), lợi nhuận sau thuế 1.114 tỷ (tăng 5%). Điều đáng chú ý là doanh nghiệp không có kế hoạch mở rộng diện tích mới, trừ hai chương trình đặc biệt mà ông Đức công bố ngay tại đại hội: đầu tư trồng 2.000 ha dâu tằm tại Bảo Lộc (Lâm Đồng) và 2.000 ha cà phê arabica tại cao nguyên Bolaven (Lào). Đây là hai “con át chủ bài” mới, với tốc độ thu hồi vốn nhanh và khả năng sinh lời cao hơn sầu riêng và chuối.

Việc bổ sung hai cây trồng này giúp HAGL chuyển từ thế “hai cây một con” (chuối, sầu riêng, heo) sang “bốn cây một con”, giảm thiểu rủi ro từ thị trường đơn ngành và thời tiết.

Song song, HAGL cam kết không đầu tư ngoài ngành. Ông Đức tuyên bố dứt khoát: “Tôi sẽ không đụng vào bất động sản nữa. Chỉ nông nghiệp. Và làm nông nghiệp sạch, minh bạch, có chứng nhận”.

Đề xuất gây chú ý: 210 triệu cổ phiếu hoán đổi nợ và 12 triệu cổ phiếu thưởng

Tại đại hội, HAGL xin cổ đông thông qua hai đề xuất lớn:

Thứ nhất là phát hành 210 triệu cổ phiếu để chuyển đổi khoảng 4.000 tỷ đồng nợ trái phiếu thành vốn chủ sở hữu. Đây được xem là “nút gỡ sống còn” giúp doanh nghiệp thoát khỏi diện cảnh báo, cải thiện chỉ số tài chính, mở đường cho cổ phiếu phục hồi giá trị.

Thứ hai là cấp 12 triệu cổ phiếu ESOP cho những người lao động có thời gian cống hiến từ 10 năm trở lên, đặc biệt ưu tiên các vị trí ở vùng sâu như Lào và Campuchia. Bầu Đức xúc động nhắc lại thời điểm HAGL nợ lương 5 tháng năm 2016, nhưng người lao động vẫn không bỏ đi. “Họ sống xa vợ con cả năm. Không có họ, HAGL không còn tên trên bản đồ”, ông nói.

ESOP này bị ràng buộc chuyển nhượng 5 năm, nhằm giữ nhân sự chủ lực trước làn sóng săn người từ các tập đoàn nông nghiệp lớn đang đổ vào khu vực Tây Nguyên và Đông Dương.

Trung Quốc siết, HAGL vẫn ổn

Liên quan đến lo ngại từ thị trường Trung Quốc, nơi đang tăng cường kiểm soát dư lượng vàng ô trên sầu riêng Việt Nam, ông Đức khẳng định HAGL gần như miễn nhiễm.

“80% diện tích sầu riêng của HAGL nằm tại Lào, nơi chưa bị siết kiểm soát. Còn 20% tại Việt Nam đều có chứng nhận GlobalG.A.P. được cấp bởi tổ chức quốc tế, không phải Việt G.A.P.”, ông nói.

Thị trường xuất khẩu chính hiện tại là Trung Quốc (70%), Nhật và Hàn Quốc (30%). Dù phụ thuộc vào Trung Quốc, Bầu Đức cho rằng rủi ro chính không nằm ở người tiêu dùng mà nằm ở mối quan hệ ngoại giao. Ông cũng tiết lộ ý tưởng trồng cà phê arabica bắt nguồn từ Trung Quốc, nơi đang dần chuyển từ uống trà sang uống cà phê, góp phần đẩy giá cà phê lên cao trong năm qua.

Mục tiêu 2028: Trở lại thời hoàng kim

Lần đầu tiên sau gần 10 năm, HAGL xây dựng kế hoạch 4 năm thay vì từng năm. Mục tiêu đến năm 2028 là đạt lợi nhuận sau thuế 5.000 tỷ đồng.

Ông Đức chia sẻ: “Từ 2016 đến nay, tôi chỉ lo cắt nợ và xóa lỗ lũy kế. Nay việc đó gần hoàn thành, tôi sẽ làm lại từ đầu. Nhưng sẽ không làm lớn, mà làm chắc”.

Chiến lược được cụ thể hóa bằng hệ thống sản phẩm đa chân trụ, số hóa nông nghiệp từ đầu vào đến bán hàng, duy trì đội ngũ quản lý vùng sâu, vùng xa và tận dụng vùng nguyên liệu độc quyền (đất cao trên 1.000 mét, đất hiếm ở Lào).

Gửi gắm cho cổ đông

Cuối buổi đại hội, một cổ đông đặt câu hỏi: “Khi nào HAGL chia cổ tức?”. Bầu Đức trả lời: “Tôi đề nghị các anh chị chờ thêm một năm. Khi có lãi thật, tôi chỉ chia bằng tiền mặt, không pha loãng cổ phiếu, không chia cổ tức bằng giấy. Làm thật, chia thật, không chiêu trò”.

Bầu Đức cũng hứa sẽ tổ chức họp cổ đông online định kỳ mỗi quý để giải đáp mọi thắc mắc. “Trước đây khó quá tôi không dám nói gì. Giờ tôi đủ tự tin để trả lời tất cả, không còn gì phải sợ nữa”, ông kết luận.