Xoài Lộc Phát – cuộc “lai ghép vàng” từ Mỹ đến Đồng bằng sông Cửu Long

Trong thế giới nông nghiệp, không phải lúc nào cũng có một giống cây mới được kỳ vọng trở thành biểu tượng quốc gia. Nhưng xoài Lộc Phát – kết quả lai tạo giữa giống Vandyke (Mỹ) và xoài cát Hòa Lộc đang tạo nên làn sóng bàn tán.

Một giống xoài không chỉ mang trong mình hương vị đặc trưng của xoài cát Hòa Lộc, mà còn kế thừa sự bền bỉ, khả năng vận chuyển và tính thương mại từ Vandyke. Đó là lý do nhiều người gọi Lộc Phát là “cuộc lai ghép vàng” của nông nghiệp Việt.

Hành trình của xoài Lộc Phát bắt đầu từ những năm 2002, khi các nhà khoa học Viện Cây ăn quả miền Nam tiến hành lai tạo với mục tiêu giải bài toán kép: vừa giữ được chất lượng đỉnh cao của xoài cát Hòa Lộc, vừa khắc phục nhược điểm vỏ mỏng và khó vận chuyển. Sau gần 15 năm chọn lọc và khảo nghiệm, giống xoài mới mang mã số LĐ12 ra đời, được công nhận chính thức vào năm 2017 và cấp bằng bảo hộ giống cây trồng năm 2022.

Điều khiến xoài Lộc Phát được chú ý chính là tổ hợp phẩm chất nổi bật. Trái có trọng lượng trung bình khoảng 430 gram, tỷ lệ phần ăn được đạt tới 82 – 83%, một con số ấn tượng so với nhiều giống xoài truyền thống. Lớp vỏ dày 1,5 – 1,7mm giúp trái chống chịu tốt hơn trong quá trình vận chuyển và bảo quản, đặc biệt quan trọng với thị trường xuất khẩu vốn khắt khe. Về hương vị, chỉ số độ ngọt Brix dao động 19,6 – 23,4% cho thấy trái không chỉ ngọt mà còn ổn định về chất lượng, điều mà nhiều giống xoài lâu nay vẫn thiếu.

Không chỉ có ngoại hình và hương vị, xoài Lộc Phát còn chứng minh lợi thế ở khả năng canh tác. Các khảo nghiệm cho thấy cây sinh trưởng mạnh, dễ ra hoa, tỷ lệ đậu quả cao, và năng suất vượt 2,7 – 4,9% so với Hòa Lộc. Với người nông dân, điều này không chỉ đồng nghĩa với trái ngọt hơn, đẹp hơn, mà còn là năng suất ổn định hơn.

Trên thực địa, Viện Cây ăn quả miền Nam đã phối hợp cùng Tập đoàn Lộc Trời và Công ty ORGA Việt Nam triển khai diện tích thử nghiệm 24,5 ha tại Đồng Tháp, An Giang và Cần Thơ. Vụ đầu tiên dự kiến thu hoạch từ cuối năm 2025, với sản lượng khoảng 100 tấn/năm. ORGA sẽ phụ trách phân phối và chế biến, nhắm thẳng đến phân khúc khách hàng cao cấp và xuất khẩu. Nếu thành công, Lộc Phát sẽ không chỉ là một giống xoài mới, mà có thể trở thành “thẻ bài” chiến lược của Việt Nam trong cuộc cạnh tranh trên bản đồ xoài toàn cầu.

Tuy nhiên, không thể bỏ qua những dấu hỏi. Liệu xoài Lộc Phát có giữ được chất lượng đồng đều khi mở rộng diện tích ra ngoài vùng khảo nghiệm? Liệu khả năng kháng bệnh, chịu hạn, ra hoa nghịch mùa có đủ ổn định trong bối cảnh biến đổi khí hậu? Và quan trọng hơn cả: làm thế nào để thương hiệu “xoài Lộc Phát” được người tiêu dùng trong và ngoài nước nhận diện, thay vì bị hòa lẫn vào vô vàn cái tên khác trên thị trường

Từ phòng thí nghiệm đến cánh đồng, từ vườn giống tới bàn ăn, xoài Lộc Phát đang đi những bước đầu tiên trên hành trình khẳng định vị thế. Nó không chỉ là kết quả của khoa học nông nghiệp, mà còn là câu chuyện về tham vọng của Việt Nam: tạo ra một giống xoài có thể đứng chung mâm với thế giới, vừa ngọt ngào, vừa bền bỉ. Khi vụ thu hoạch đầu tiên cập bến, thị trường sẽ là nơi trả lời câu hỏi: liệu Lộc Phát có trở thành cú hích mới cho nông sản Việt, hay chỉ dừng lại ở một nỗ lực thí nghiệm nhiều kỳ vọng?