91.000 doanh nghiệp mới & dư địa bứt phá từ những “rào chắn địa giới” được tháo dỡ

6 tháng đầu năm 2025, bức tranh kinh doanh Việt Nam sáng rõ với hơn 91.000 doanh nghiệp mới, vốn đăng ký, lao động và tổng mức bán lẻ đều tăng trưởng hai chữ số. Nhưng đằng sau con số ấy là một cú hích rất đáng chú ý: chủ trương sáp nhập các đơn vị hành chính, tái thiết không gian phát triển, mở ra cơ hội chiến lược mà có lẽ phải rất lâu nữa mới lặp lại.

Một nửa chặng đường 2025: Hơi thở thị trường đã mạnh trở lại

Theo Tổng cục Thống kê, 6 tháng đầu năm:

• Hơn 91.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng gần 12% so với cùng kỳ.
• Vốn đăng ký tăng 9,9%, số lao động tăng 13,9%.
• Gần 61.500 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, cao hơn 57% so với cùng kỳ.

Riêng TP.HCM, tổng mức bán lẻ hàng hóa & doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng trên 16%, tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu.

Đây là lần đầu sau Covid, Việt Nam cùng lúc đạt được sự tăng trưởng đều trên cả 3 trục: số lượng doanh nghiệp mới, vốn, lao động, cùng với cầu tiêu dùng nội địa bật tăng mạnh.

Sáp nhập địa giới: từ quyết sách hành chính đến động cơ thị trường

Việc sáp nhập các đơn vị hành chính – gộp các huyện, tỉnh thành để tạo thành vùng kinh tế mới – đang làm thay đổi toàn bộ logic phát triển:

• Không gian mở rộng, dễ quy hoạch liên kết ngành, giảm phân mảnh.
• Tạo điều kiện cho những dự án hạ tầng lớn: cao tốc, cảng cạn, kho bãi, logistic đa phương thức.
• Thu hút đầu tư công tập trung thay vì dàn trải nhỏ lẻ.

Nhiều chuyên gia nhận định đây là mô hình “thành phố vùng” – tương tự cách Quảng Đông (Trung Quốc) gom cụm đô thị hay bang Bavaria (Đức) quy hoạch các vành đai sản xuất.

Cơ hội rõ nhất: Doanh nghiệp nhỏ được vào chuỗi lớn với chi phí thấp

Một trong những “case study” sinh động chính là tiêu Bầu Mây, vốn là đặc sản Bà Rịa – Vũng Tàu, nay thông qua các tuần lễ kết nối giao thương đã trở thành mặt hàng quen thuộc trong hệ thống siêu thị TP.HCM.

Trước đây, hợp tác xã nhỏ phải mất hàng tháng gõ cửa từng kênh phân phối. Giờ chỉ với một sự kiện, nhà nước đứng ra hỗ trợ, nhà sản xuất gặp trực tiếp các buyer, trao đổi mẫu, đàm phán giá – giảm ít nhất 50–70% chi phí xúc tiến so với đi tìm đầu ra tự do.

Hàng loạt tuần lễ giao thương, hội chợ vùng nguyên liệu đang được tổ chức ngay sau sáp nhập, chính là để đẩy nhanh quá trình “kết duyên” giữa nhà cung cấp và hệ thống bán lẻ.

Nhóm ngành hưởng lợi trực tiếp: Từ nông nghiệp đến logistic & số hóa

Nhóm ngành	Động lực mới tạo ra	Rủi ro & điều kiện đi kèm
Nông nghiệp – Thủy sản	Vùng nguyên liệu liền mạch, dễ truy xuất	Yêu cầu ATTP, kiểm dịch nghiêm
Công nghiệp phụ trợ	Tăng nội địa hóa, giảm nhập khẩu	Đầu tư công nghệ & vốn lớn
Kho bãi – logistic	Lưu thông nhanh, giảm trung gian	Cần hạ tầng đồng bộ, đất sạch
Chuyển đổi số – GovTech	Đẩy TTHC online, ERP cho SME	Hạ tầng dữ liệu, an ninh mạng

Đặc biệt, công nghiệp phụ trợ sẽ có “lực đẩy kép”: khi vùng mới hình thành các cụm sản xuất, nội địa hóa sâu hơn, thì tỷ lệ giá trị gia tăng giữ lại trong nước cao hơn, bớt phụ thuộc linh kiện nhập khẩu. Đây chính là tiền đề cho xuất khẩu bền vững.

Vì sao hạ tầng & đầu tư công trở nên tối quan trọng?

Sáp nhập tỉnh không chỉ để giảm tầng nấc hành chính. Điều then chốt là nó tạo khả năng gom vốn đầu tư công vào những công trình trọng điểm.

• Ba tỉnh sáp nhập nghĩa là ngân sách tập trung, quy mô lớn hơn, dễ ưu tiên cao tốc, logistic hubs thay vì tản mạn từng huyện.
• Khi hạ tầng hoàn thiện, doanh nghiệp không chỉ tiết kiệm chi phí logistic (chiếm 20-25% giá thành tại Việt Nam, so với chỉ 12% ở Thái Lan), mà còn giúp thị trường mở rộng tự nhiên.

Doanh nghiệp kỳ vọng gì ở chính quyền?

Theo Tiến sĩ Tô Hoài Nam, Hiệp hội DNNVV Việt Nam:

• Chính sách phải được thiết kế lại đồng bộ, không còn “vênh” giữa miền núi – đồng bằng – đô thị.
• Giữ lại các chính sách ưu đãi cũ, tránh để doanh nghiệp thiệt thòi khi địa bàn thay đổi.
• Số hóa thủ tục hành chính & một cửa liên thông toàn tỉnh, giúp giảm chi phí tuân thủ, dễ dự tính kế hoạch.

Đây là yếu tố then chốt: nếu không quản trị tốt, sáp nhập chỉ trên giấy, còn thực tế doanh nghiệp vẫn lặn ngụp trong những “ma trận giấy tờ”.

Chiến lược cho doanh nghiệp: Đi trước, chiếm ưu thế

Trong bối cảnh này, doanh nghiệp Việt cần chủ động:
– Scenario Planning: dự báo nhu cầu mới khi địa bàn – dân cư thay đổi.
– Cluster Participation: tham gia cụm ngành – từ nông nghiệp công nghệ cao đến logistic, hỗ trợ lẫn nhau.
– ESG & thương hiệu vùng: đẩy mạnh chứng chỉ ATTP, carbon footprint, OCOP để phù hợp chuỗi cung ứng hiện đại.
– Số hóa chuỗi giá trị: từ e-logistics đến O2O, ứng dụng data để cắt giảm tồn kho, tối ưu vốn lưu động.

Chủ trương sáp nhập không chỉ là bài toán địa giới, mà là bước đi chiến lược để tái cấu trúc không gian phát triển.

Khi hạ tầng, logistic, chuỗi cung ứng và thủ tục hành chính đồng bộ, doanh nghiệp nhỏ Việt Nam sẽ không còn đơn độc – mà trở thành mắt xích mạnh mẽ trong các chuỗi giá trị lớn.

Ai đi trước sẽ biến dư địa này thành lợi thế cạnh tranh dài hạn.