Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới: Khi tăng trưởng không còn là câu hỏi duy nhất

Sau hơn ba thập kỷ mở cửa và tăng trưởng liên tục, Việt Nam đang đứng trước một câu hỏi lớn hơn tốc độ tăng GDP. Đó là câu hỏi về vị thế, bản sắc và giá trị mà quốc gia này muốn định hình trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt. Từ kinh tế, hạ tầng đến văn hóa và du lịch, những chuyển động gần đây cho thấy Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, nơi tăng trưởng không còn là mục tiêu duy nhất, mà là nền tảng cho một chiến lược dài hạn hơn.

Từ mở cửa đến tự tin: hành trình hơn ba thập kỷ

Kể từ công cuộc Đổi Mới khởi xướng năm 1986, Việt Nam đã trải qua một giai đoạn chuyển đổi sâu rộng, từ nền kinh tế kế hoạch sang kinh tế thị trường định hướng hội nhập. Việc ban hành Luật Đầu tư nước ngoài từ cuối thập niên 1980, cùng quá trình bình thường hóa quan hệ quốc tế trong giai đoạn 1994 – 1995, đã mở ra cánh cửa để Việt Nam tiếp cận dòng vốn, công nghệ và các chuẩn mực quản trị toàn cầu.

Điểm nổi bật của giai đoạn này không chỉ nằm ở quy mô tăng trưởng, mà ở tốc độ học hỏi. Việt Nam cho thấy khả năng tiếp thu nhanh các mô hình quản lý, điều chỉnh chính sách linh hoạt và thích nghi với những thay đổi của kinh tế thế giới. Nhiều nhà đầu tư quốc tế thừa nhận rằng Việt Nam thường tiến nhanh hơn so với kỳ vọng ban đầu, một lợi thế quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh khu vực.

Tuy nhiên, khi nền tảng tăng trưởng đã được thiết lập, bài toán đặt ra không còn dừng ở câu hỏi “tăng bao nhiêu phần trăm”, mà chuyển sang “tăng trưởng để làm gì và hướng tới điều gì”.

Hạ tầng và trải nghiệm quốc gia trong giai đoạn mới

Trong giai đoạn phát triển hiện nay, hạ tầng nổi lên như một yếu tố không chỉ mang tính kỹ thuật, mà còn mang tính trải nghiệm quốc gia. Giao thông đô thị, sân bay, logistics và khả năng kết nối đang tác động trực tiếp tới đời sống người dân, cảm nhận của du khách và niềm tin của nhà đầu tư.

Những vấn đề về hạ tầng thường tạo ra phản ứng xã hội mạnh mẽ, bởi đó là nơi kinh tế chạm trực tiếp vào cảm xúc hàng ngày. Việc cải thiện hạ tầng vì thế không chỉ nhằm phục vụ tăng trưởng, mà còn nhằm nâng cao chất lượng sống và hình ảnh quốc gia trong mắt quốc tế. Ở góc nhìn này, hạ tầng trở thành một phần của chiến lược cạnh tranh, chứ không đơn thuần là chi phí đầu tư.

Song song với hạ tầng vật lý, Việt Nam cũng đối mặt với một thách thức khác mang tính cấu trúc hơn: hạ tầng văn hóa.

Xuất khẩu văn hóa, ẩm thực và con đường soft power

So với một số quốc gia châu Á như Hàn Quốc, Việt Nam hiện chưa hình thành được một ngành công nghiệp xuất khẩu văn hóa quy mô lớn. Vấn đề không nằm ở thiếu tài năng hay bản sắc, mà ở việc chưa có một hệ sinh thái đủ hoàn chỉnh để biến sáng tạo văn hóa thành sản phẩm toàn cầu.

Trong bức tranh đó, ẩm thực nổi lên như một dạng soft power hiệu quả và thực tế nhất. Các món ăn Việt Nam như phở, bánh mì hay ẩm thực đường phố đã hiện diện rộng rãi trên thế giới, vượt qua rào cản ngôn ngữ và tiếp cận trực tiếp cảm xúc của người tiêu dùng quốc tế. Du lịch, gắn liền với ẩm thực và trải nghiệm bản địa, trở thành một “trái thấp” mà Việt Nam có thể khai thác hiệu quả để kể câu chuyện về đất nước mình.

Nhiều trường hợp cho thấy du khách đến Việt Nam với mục đích trải nghiệm, nhưng sau đó quay lại với tư cách nhà đầu tư hoặc đối tác kinh doanh. Điều này cho thấy sức mạnh của trải nghiệm văn hóa khi được kết nối đúng cách với phát triển kinh tế.

Việt Nam đã đi qua chặng đường dài của mở cửa và bắt kịp. Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi một bước chuyển về tư duy, từ tập trung vào tốc độ sang chú trọng vào chất lượng, bản sắc và vị thế. Khi hạ tầng vật lý và hạ tầng văn hóa được phát triển song song, Việt Nam có cơ hội không chỉ tăng trưởng nhanh, mà còn tăng trưởng theo cách bền vững và khác biệt, để được thế giới nhớ đến không chỉ như một nền kinh tế đang lên, mà như một quốc gia có câu chuyện và giá trị riêng.