KOL, KOC và nghề livestream bước sang 2026: Khi “đúng luật” trở thành năng lực cốt lõi

Sau giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, ngành livestream và hệ sinh thái KOL, KOC tại Việt Nam đang bước vào một chu kỳ mới. Từ năm 2026, khi Luật Quảng cáo sửa đổi chính thức có hiệu lực, nghề livestream không còn là cuộc chơi cảm hứng hay “review theo cảm tính”, mà trở thành một lĩnh vực đòi hỏi kỷ luật pháp lý, kiến thức sản phẩm và trách nhiệm xã hội rõ ràng. Sự chuyển dịch này không chỉ phản ánh lựa chọn của nhà quản lý, mà còn là xu hướng tất yếu của thị trường toàn cầu.

Khi vùng xám pháp lý khép lại

Trong nhiều năm, livestream thương mại điện tử phát triển nhanh hơn tốc độ hoàn thiện khung pháp lý. Điều đó tạo ra một khoảng trống, nơi người bán, người review và nền tảng cùng tồn tại trong một “vùng xám” về trách nhiệm. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2025 – 2026, vùng xám đó đang dần khép lại.

Luật Quảng cáo sửa đổi của Việt Nam lần đầu xác lập rõ vai trò và nghĩa vụ của người chuyển tải nội dung quảng cáo, trong đó có KOL và KOC. Việc giới thiệu sản phẩm không còn là hành vi trung lập. Người livestream phải xác minh thông tin, hiểu rõ sản phẩm mình nói tới và chịu trách nhiệm nếu nội dung gây hiểu nhầm hoặc sai lệch. Song song, nghĩa vụ thuế đối với doanh thu từ livestream được nhấn mạnh theo nguyên tắc tự khai, tự nộp, tự chịu trách nhiệm.

Sự thay đổi này cho thấy một thông điệp rõ ràng: nghề livestream đang được đặt vào cùng hệ quy chiếu quản lý với các ngành dịch vụ và truyền thông chuyên nghiệp khác.

Từ cảm xúc sang chuẩn mực nghề nghiệp

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là cách nhìn về hoạt động review. Trước đây, nhiều KOC thành công nhờ sự tự nhiên và gần gũi. Nhưng trong bối cảnh mới, chỉ “chân thật” là chưa đủ. Chân thật phải đi cùng kiến thức và khả năng kiểm chứng.

Xu hướng này không chỉ xuất hiện ở Việt Nam. Tại Mỹ, cơ quan quản lý yêu cầu influencer phải công khai mối quan hệ lợi ích với nhãn hàng. Tại châu Âu, các nền tảng lớn chịu trách nhiệm đảm bảo tính minh bạch của quảng cáo. Điểm chung là người tiêu dùng phải biết rõ đâu là trải nghiệm cá nhân, đâu là nội dung quảng cáo có trả phí.

Với KOL và KOC, điều đó đồng nghĩa với việc phải đầu tư nhiều hơn vào hiểu biết sản phẩm, nguồn gốc hàng hóa và bối cảnh sử dụng. Review trở thành một hành vi nghề nghiệp, không còn là phát ngôn cảm tính. Ai không theo kịp chuẩn mực này sẽ khó tồn tại lâu dài.

Bài học từ Trung Quốc và vai trò của công nghệ

Trung Quốc thường được xem là phòng thí nghiệm lớn nhất của livestream thương mại điện tử. Sau nhiều giai đoạn siết chặt, quốc gia này đã hình thành một mô hình quản lý trong đó người livestream phải xác thực danh tính, nền tảng chịu trách nhiệm giám sát và dữ liệu được lưu trữ để phục vụ kiểm tra khi cần thiết.

Đáng chú ý, Trung Quốc không triệt tiêu livestream mà định hướng nó trở thành một nghề được đào tạo bài bản, gắn với văn hóa, nội dung và giá trị dài hạn. Công nghệ, đặc biệt là AI, đóng vai trò hỗ trợ mạnh mẽ trong khâu kịch bản, phân tích dữ liệu và tối ưu vận hành, nhưng không thay thế yếu tố con người. Người biết sử dụng công nghệ sẽ nâng cao năng suất và độ tin cậy, trong khi người phụ thuộc hoàn toàn vào cảm hứng cá nhân ngày càng khó cạnh tranh.

Bài học ở đây không nằm ở việc sao chép mô hình, mà ở tư duy quản trị: livestream chỉ bền vững khi được xem là một ngành nghề có chuẩn mực.

Bước sang năm 2026, KOL, KOC và nghề livestream tại Việt Nam đứng trước một ngã rẽ quan trọng. Con đường ngắn hạn dựa trên cảm xúc và lưu lượng có thể mang lại lợi ích tức thời, nhưng con đường dài hạn đòi hỏi sự tuân thủ pháp luật, kiến thức sản phẩm và trách nhiệm với người tiêu dùng. Khi “đúng luật” trở thành năng lực cốt lõi, chỉ những cá nhân và thương hiệu coi livestream là một nghề nghiêm túc mới có thể đi xa.