GDP Việt Nam 2026 hướng tới 10%: Tăng trưởng cao có đồng nghĩa với nội lực mạnh?

Mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2026 đang được đặt vào trung tâm điều hành kinh tế, trong bối cảnh Việt Nam vừa khép lại năm 2025 với mức tăng khoảng 8%. Nhưng câu hỏi lớn không nằm ở con số, mà ở cấu trúc phía sau con số đó: ai thực sự khỏe lên, doanh nghiệp nội địa có tích lũy được năng lực mới hay nền kinh tế đang dựa nhiều vào những động lực bên ngoài như FDI, xuất khẩu và đầu tư công.

Tham vọng 10% và bài toán ổn định vĩ mô

Tăng trưởng hai chữ số luôn mang sức hấp dẫn chính trị và tâm lý thị trường. Với quy mô nền kinh tế ngày càng lớn, việc duy trì quỹ đạo cao cho thấy niềm tin vào cải cách, vào khả năng thu hút đầu tư và vào vị thế Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Năm 2025, GDP tăng hơn 8%, FDI giải ngân tiếp tục duy trì đà tăng và thương mại quốc tế lập kỷ lục mới. Đây là nền tảng quan trọng để bước vào chu kỳ 2026 – 2030 với tham vọng cao hơn.

Tuy nhiên, lịch sử kinh tế cho thấy tăng trưởng nhanh thường đi kèm áp lực lạm phát, lãi suất và tỷ giá nếu chính sách tài khóa và tiền tệ nới lỏng quá mạnh. Khi chi phí vốn gia tăng, khu vực doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh là nhóm chịu tác động đầu tiên. Một nền kinh tế có thể đạt tốc độ cao trong ngắn hạn, nhưng nếu chi phí tài chính neo ở mức cao, động lực mở rộng sản xuất của khu vực tư nhân nội địa sẽ suy yếu.

Hộ kinh doanh và phép thử cải cách thuế

Từ giữa năm 2025, quy định về hóa đơn điện tử và quản lý thuế với hộ kinh doanh được siết chặt hơn. Minh bạch hóa là xu hướng tất yếu trong quá trình hiện đại hóa tài chính công. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh có biên lợi nhuận mỏng đang phải tính toán lại mô hình hoạt động khi nghĩa vụ thuế dựa trên doanh thu tạo áp lực dòng tiền.

Định hướng cải cách chuyển sang đánh thuế trên phần lãi thay vì doanh thu được xem là bước điều chỉnh hợp lý. Nếu thực thi hiệu quả, đây có thể là cú hích giúp hộ kinh doanh yên tâm tái đầu tư, thay vì thu hẹp quy mô hoặc rút khỏi thị trường.

Trong một nền kinh tế mà khu vực hộ và doanh nghiệp nhỏ chiếm tỷ trọng lớn về việc làm và lưu thông hàng hóa nội địa, sức khỏe của họ chính là chỉ báo sớm cho độ bền của tăng trưởng.

Bất động sản, chi phí vốn và cấu trúc nội lực

Giá bất động sản neo cao trong nhiều năm qua không chỉ là câu chuyện thị trường nhà ở. Mặt bằng giá đất và thuê mặt bằng tăng kéo theo chi phí bán lẻ, logistics và sinh hoạt. Khi dòng tiền xã hội đổ vào tài sản thay vì sản xuất, khả năng tích lũy cho đổi mới công nghệ và mở rộng năng lực sản xuất bị hạn chế.

Song song đó, lãi suất cho vay vẫn là biến số quan trọng. Khi lợi suất kinh doanh thấp hơn lãi gửi ngân hàng hoặc chi phí vay vốn, doanh nghiệp có xu hướng phòng thủ thay vì mở rộng. Trong bối cảnh Việt Nam muốn thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và tiến lên nhóm nước có thu nhập cao vào năm 2045, câu chuyện không chỉ là tăng trưởng nhanh mà là tăng trưởng dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo.

FDI và xuất khẩu vẫn đóng vai trò then chốt. Nhưng kinh nghiệm của Hàn Quốc, Đài Loan hay Nhật Bản cho thấy, ngoại lực chỉ thực sự phát huy tác dụng khi kéo theo sự lớn mạnh của doanh nghiệp nội địa, hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ và thương hiệu quốc gia.

Tăng trưởng bao nhiêu là đủ

Việt Nam có thể đạt mốc 10% trong một số năm nhờ tổng hòa đầu tư công, FDI và thương mại toàn cầu thuận lợi. Tuy nhiên, thước đo quan trọng hơn là năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt, mức độ tích lũy công nghệ và khả năng nâng cao thu nhập thực của người dân.

Tăng trưởng cao là mục tiêu chính đáng. Nhưng tăng trưởng có chất lượng mới là nền tảng để khát vọng 2045 trở thành hiện thực. Con số 10% chỉ thực sự có ý nghĩa khi phía sau nó là một khu vực tư nhân mạnh, chi phí vốn hợp lý và một cấu trúc kinh tế cân bằng giữa ngoại lực và nội lực.