Chuyển đến nội dung
Trong danh mục Món gây tranh cãi
Nhà sáng tạo nội dung6 phút đọc
Trong Món gây tranh cãi

Bài toán của thịt cừu Việt: Nuôi được nhưng chưa bán được cho người nhà

Báo lỗi
Ảnh minh hoạ

Việt Nam có lịch sử nuôi cừu hàng trăm năm tại Ninh Thuận, nhưng tiêu thụ thịt cừu lại thấp kỷ lục. Khám phá lý do văn hóa, kinh tế và bài toán thị trường đằng sau nghịch lý này.

Từ những đĩa cơm cừu hầm thơm lừng ở Trung Đông, xiên nướng rắc thì là tại Tân Cương cho đến đùi cừu quay trong bữa tối Chủ nhật của người Anh, loài gia súc này giữ vị trí trung tâm trong nhiều nền ẩm thực lớn. Ngay cả ở những quốc gia không có truyền thống chăn nuôi rầm rộ như Nhật Bản, vùng Hokkaido vẫn biến món cừu nướng Jingisukan thành biểu tượng du lịch.

Tại Việt Nam, bức tranh hoàn toàn trái ngược. Trong khi thịt lợn, thịt gà hay thịt bò xuất hiện gần như mỗi ngày, thịt cừu vẫn là một khái niệm xa xỉ hoặc lạ lẫm đối với phần đông người tiêu dùng. Sự vắng bóng này càng trở nên khó hiểu khi Việt Nam không hề thiếu nguồn cung bản địa, với lịch sử chăn nuôi cừu kéo dài hàng thế kỷ tại vùng duyên hải Nam Trung Bộ.

Khoảng cách tiêu thụ 12 lần trong khu vực

Những con số thống kê cho thấy mức độ khiêm tốn của thị trường thịt cừu Việt Nam. Theo dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu GIRA được Hiệp hội Thịt và Gia súc Australia (MLA) công bố trong báo cáo năm 2026, mức tiêu thụ thịt cừu bình quân đầu người tại Việt Nam năm 2025 chỉ dừng ở ngưỡng 0,2 kg.

Đặt lên bàn cân khu vực, con số này tạo ra một sự chênh lệch lớn. Người Malaysia tiêu thụ khoảng 1,3 kg thịt cừu mỗi năm, trong khi người Singapore ăn tới 2,5 kg, gấp 12,5 lần mức bình quân của Việt Nam.

Trường hợp của Singapore mang lại một góc nhìn đáng suy ngẫm. Quốc đảo này không sở hữu những đồng cỏ bạt ngàn như Australia hay New Zealand để tự túc nguồn cung. Thay vào đó, một hệ thống logistics thực phẩm hiệu quả cùng sự giao thoa của ẩm thực Ấn Độ, Trung Đông, Mã Lai và Trung Hoa đã đưa thịt cừu trở thành nguyên liệu phổ thông từ các quán ăn bình dân đến nhà hàng cao cấp. Thực tế này chứng minh rằng quy mô đàn gia súc nội địa không phải là yếu tố tiên quyết để hình thành thói quen tiêu dùng.

Vòng luẩn quẩn của thói quen và giá cả

Lý do cốt lõi khiến thịt cừu khó tiếp cận căn bếp của người Việt nằm ở sự đứt gãy về văn hóa chế biến. Khảo sát người tiêu dùng Việt Nam do MLA thực hiện chỉ ra rằng 31% người được hỏi cảm thấy xa lạ với loại thịt này, và 30% thừa nhận họ không biết cách nấu nướng.

Với một miếng thịt lợn hay thịt bò mua ngoài chợ, người nội trợ Việt có thể lập tức liệt kê hàng chục cách biến tấu từ kho, luộc, xào đến nấu canh. Ngược lại, một miếng vai hay đùi cừu lại đặt ra quá nhiều câu hỏi về nhiệt độ, thời gian hầm và cách phối trộn gia vị để làm mềm thịt.

Rào cản thứ hai mang tính cảm quan. Thịt và mỡ cừu chứa các axit béo chuỗi nhánh tự nhiên, tạo nên một mùi hương đặc trưng mà người Việt thường gọi là mùi gây. Dù cừu non có mùi vị nhẹ nhàng hơn cừu trưởng thành, sự thiếu hụt kỹ năng sơ chế và khử mùi khiến trải nghiệm đầu tiên của nhiều thực khách trở nên kém trọn vẹn.

Về mặt kinh tế, thị trường đang mắc kẹt trong một vòng luẩn quẩn. Do nhu cầu thấp, thịt cừu hiếm khi xuất hiện tại các chợ truyền thống mà chủ yếu nằm trong chuỗi siêu thị hoặc cửa hàng chuyên doanh với mức giá cao hơn hẳn thịt lợn và thịt gà. Giá thành cao tiếp tục kìm hãm sức mua, khiến các nhà phân phối không có động lực mở rộng điểm bán.

Nghịch lý từ thủ phủ cừu Ninh Thuận

Sự thiếu vắng của thịt cừu trong bữa cơm gia đình càng đáng chú ý khi nhìn vào năng lực sản xuất trong nước. Cừu đã được du nhập vào vùng đất khô hạn Ninh Thuận (nay thuộc tỉnh Khánh Hòa sau sáp nhập địa giới hành chính) từ hàng trăm năm trước và thích nghi mạnh mẽ với khí hậu khắc nghiệt nơi đây.

Tháng 10/2017, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm thịt cừu Ninh Thuận, khẳng định giá trị của một giống vật nuôi bản địa lâu đời. Số liệu thống kê công bố cuối tháng 10/2026 cho thấy tỉnh Khánh Hòa hiện duy trì tổng đàn lên tới khoảng 94.000 con cừu, dẫn đầu cả nước.

Tại địa phương, người dân đã phát triển nhiều món ăn đặc trưng như cừu nướng mọi, cà ri cừu hay lẩu cừu. Tuy nhiên, sức lan tỏa của đặc sản này vẫn bị giới hạn trong phạm vi du lịch vùng miền, chưa thể bứt phá để trở thành một ngành hàng thực phẩm đại chúng trên toàn quốc.

Bài học từ chuỗi giá trị của Australia

Để hiểu cách một nguyên liệu lạ lẫm thâm nhập thị trường, có thể nhìn vào chiến lược của ngành thịt đỏ Australia và New Zealand, những quốc gia đang chiếm lĩnh phân khúc nhà hàng tại Việt Nam.

Thế mạnh của thịt cừu nhập khẩu không chỉ nằm ở quy mô chăn nuôi công nghiệp, mà ở khâu phân loại và pha lóc chuẩn xác. Một con cừu được chia thành hàng chục phần thịt chuyên biệt cho từng mục đích: sườn cừu non dành cho các nhà hàng Âu cao cấp, phần vai và bắp phục vụ các món hầm kiểu Á, trong khi thịt thái mỏng được tối ưu cho các chuỗi lẩu nướng.

Quan trọng hơn, các nhà xuất khẩu không chỉ bán nguyên liệu thô. Thông qua các hiệp hội ngành hàng, họ tổ chức những khóa đào tạo kỹ thuật pha lóc và hướng dẫn công thức chế biến trực tiếp cho giới đầu bếp địa phương. Họ giải quyết triệt để bài toán “không biết cách nấu” của thị trường trước khi kỳ vọng người tiêu dùng mở hầu bao.

Lối đi nào cho thị trường nội địa?

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, việc thay đổi khẩu vị của một quốc gia hiếm khi bắt đầu từ căn bếp gia đình. Tại Nhật Bản, món nướng Jingisukan tại các nhà hàng đã đóng vai trò mở đường, giúp người dân làm quen với hương vị thịt cừu trước khi các sản phẩm đóng gói, tẩm ướp sẵn xuất hiện trên kệ siêu thị. Tương tự, các chuỗi lẩu và xiên nướng đường phố đã bình dân hóa thịt cừu tại nhiều đô thị lớn ở Trung Quốc.

Đối với thị trường Việt Nam, cơ hội mở rộng nằm ở việc bản địa hóa hương vị và tiện lợi hóa sản phẩm. Thay vì khuyến khích người dân mua những tảng thịt lớn đắt đỏ về tự xoay xở, ngành chăn nuôi và chế biến trong nước có thể tập trung vào các phân khúc dễ tiếp cận hơn như thịt cừu cắt lát cho món lẩu, hoặc các gói thịt đã tẩm ướp sẵn gia vị quen thuộc như sả ớt, ngũ vị hương hay cốt cà ri.

Một nguyên liệu chỉ thực sự có chỗ đứng trong đời sống khi nó giải quyết được ba yếu tố: sự quen thuộc về hương vị, tính tiện lợi trong chế biến và mức giá hợp lý. Tương lai của ngành cừu Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào việc mở rộng quy mô đàn gia súc trên những cánh đồng nắng gió, mà nằm ở khả năng biến một món đặc sản vùng miền thành một lựa chọn tự nhiên trong giỏ hàng của người nội trợ.

Gợi ý nội dung

Đọc tiếp

Khám phá thêm về Món gây tranh cãi và những góc nhìn liên quan.

Gợi ý theo bài đang đọc
Cộng đồng

Thảo luận

Chia sẻ góc nhìn có lý lẽ, tôn trọng người khác và trách nhiệm với cộng đồng.

Chưa có bình luận nàoHãy là người đầu tiên chia sẻ ý kiến.

Bình luận

Lần đầu bình luận?Dùng tài khoản để giữ danh tính và quyền quản lý bình luận, hoặc tiếp tục ẩn danh.
Tạo tài khoản