Việt Nam sau tăng trưởng 8%: Tham vọng kinh tế hai chữ số và bài toán năng lực thực

Sau khi ghi nhận mức tăng trưởng GDP 8,02% trong năm 2025, Việt Nam bước vào giai đoạn mới với những tuyên bố đầy tham vọng về tăng trưởng hai chữ số trong những năm tới. Tuy nhiên, giữa mục tiêu chính trị, kỳ vọng xã hội và các dự báo thận trọng từ tổ chức quốc tế, câu hỏi cốt lõi đặt ra không phải là Việt Nam muốn tăng trưởng bao nhiêu, mà là nền kinh tế đã sẵn sàng đi nhanh đến đâu.

Tăng trưởng 8%: Một cột mốc đáng kể nhưng không phải đích đến

Theo số liệu chính thức của Tổng cục Thống kê, GDP Việt Nam năm 2025 tăng 8,02%, trong đó riêng quý IV tăng 8,46%. Quy mô nền kinh tế ước đạt khoảng 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người vượt mốc 5.000 USD. Đây là mức tăng cao hiếm thấy trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, giúp Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm các nền kinh tế tăng trưởng nhanh của châu Á.

Tuy vậy, cấu trúc tăng trưởng cho thấy động lực chủ yếu vẫn đến từ tiêu dùng nội địa, đầu tư và xuất khẩu, trong khi năng suất lao động, giá trị gia tăng công nghiệp và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu vẫn là những điểm cần cải thiện. Tăng trưởng nhanh, nếu không đi kèm cải cách chiều sâu, rất dễ chạm trần.

Tham vọng hai chữ số và góc nhìn từ bên ngoài

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026 – 2030. Đây là một thông điệp mạnh mẽ, phản ánh quyết tâm chính trị cao trong bối cảnh đất nước chuẩn bị bước sang giai đoạn phát triển mới.

Tuy nhiên, các tổ chức quốc tế như OECD, World Bank hay IMF lại đưa ra những dự báo thận trọng hơn. Phần lớn dự báo tăng trưởng trung hạn của Việt Nam giai đoạn 2026 – 2027 dao động quanh mức 6 – 7%, phản ánh các rủi ro từ môi trường thương mại toàn cầu, xu hướng bảo hộ gia tăng và áp lực cạnh tranh khu vực.

Khoảng cách giữa mục tiêu và dự báo không phải là điều bất thường. Nhưng nó nhấn mạnh rằng để đạt tăng trưởng hai chữ số, Việt Nam không thể chỉ dựa vào chu kỳ phục hồi, mà cần một bước nhảy về năng lực nền tảng.

Không gian tăng trưởng mới: Thương mại, vị thế và câu chuyện quốc gia

Một điểm đáng chú ý trong các tuyên bố gần đây là định hướng mở rộng không gian tăng trưởng thông qua thương mại và đối ngoại. Việt Nam bày tỏ sẵn sàng trao đổi để mở rộng tiếp cận thị trường, trong đó có khả năng giảm thuế nhập khẩu cho một số nhóm hàng hóa cụ thể. Tuy nhiên, các khung thuế đối ứng hiện hành, đặc biệt với thị trường Mỹ, cho thấy tiến trình này sẽ mang tính chọn lọc và đàm phán dài hạn, thay vì thay đổi đồng loạt.

Song song với thương mại, yếu tố ngày càng được nhấn mạnh là hình ảnh và câu chuyện quốc gia. Trong kỷ nguyên kinh tế số và địa chính trị phức tạp, năng lực kể câu chuyện phát triển một cách đáng tin cậy, nhất quán và dựa trên dữ liệu đang trở thành một phần của sức mạnh kinh tế mềm. Các hãng tin quốc tế như Reuters thường không chỉ nhìn vào con số tăng trưởng, mà còn đánh giá chất lượng thể chế, độ minh bạch và khả năng thực thi chính sách.

Mốc tăng trưởng 8% năm 2025 là một thành quả đáng ghi nhận, nhưng cũng là lời nhắc rằng giai đoạn tiếp theo sẽ khó hơn giai đoạn trước. Tham vọng hai chữ số chỉ có thể trở thành hiện thực nếu Việt Nam chuyển từ tăng trưởng dựa vào động lực ngắn hạn sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và tiêu chuẩn. Trong cuộc đua mới, tốc độ vẫn quan trọng, nhưng năng lực bền vững mới là yếu tố quyết định.