Kinh tế Việt Nam 2026: Bài toán tăng trưởng trong kỷ nguyên bất định

Kinh tế thế giới bước vào giai đoạn bất định kéo dài, nơi các cú sốc địa chính trị, phân mảnh thương mại và dịch chuyển chuỗi cung ứng không còn là ngoại lệ mà trở thành trạng thái thường trực. Trong bối cảnh đó, Việt Nam kết thúc năm 2025 với nhiều con số tích cực về tăng trưởng, tín dụng và xuất khẩu.

Nhưng bước sang 2026, câu hỏi lớn không còn là “có tăng trưởng hay không”, mà là tăng trưởng bằng động lực nào, bền vững đến đâu và rủi ro nằm ở đâu.

Tăng trưởng 2025: con số đẹp nhưng cấu trúc chưa cân bằng

Năm 2025, kinh tế Việt Nam được nâng đỡ bởi ba trụ cột quen thuộc: xuất khẩu, đầu tư công và dòng vốn FDI giải ngân. Ngành chế biến chế tạo tiếp tục đóng vai trò động cơ chính, trong khi du lịch quốc tế phục hồi giúp cải thiện dịch vụ.

Tuy nhiên, phía cầu nội địa phục hồi chậm hơn kỳ vọng. Tiêu dùng tăng nhưng chưa tạo được lực kéo đủ mạnh để bù đắp cho rủi ro suy giảm từ bên ngoài. Đáng chú ý, tăng trưởng tín dụng đạt mức cao, đưa tổng dư nợ lên khoảng 18,5 triệu tỷ đồng và tỷ lệ tín dụng trên GDP xấp xỉ 144%. Đây là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế đang dựa nhiều vào đòn bẩy tài chính hơn là mở rộng năng suất thực.

Rủi ro tích tụ: khi tín dụng đi nhanh hơn nền kinh tế

Lạm phát bình quân năm 2025 vẫn được kiểm soát, nhưng lạm phát cơ bản đã vượt ngưỡng 3%. Trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh, điều này đặt ra ba rủi ro trung hạn.

• Thứ nhất là chất lượng dòng vốn. Nếu tín dụng tiếp tục chảy vào các lĩnh vực có hệ số lan tỏa thấp, nền kinh tế sẽ đối mặt với rủi ro bong bóng tài sản và suy giảm hiệu quả sử dụng vốn
• Thứ hai là sức chịu đựng của hệ thống tài chính. Khi tỷ lệ tín dụng trên GDP vượt xa mức tham chiếu thường được nhắc đến trong các nghiên cứu quốc tế, dư địa chính sách tiền tệ sẽ hẹp hơn khi cú sốc bên ngoài xảy ra
• Thứ ba là áp lực tỷ giá và lãi suất. Trong một thế giới mà chính sách tiền tệ toàn cầu khó đoán định, nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam không thể tách rời các biến động bên ngoài.

2026: tăng trưởng không chỉ là tận cơ, mà là dựng nền

Bước sang 2026, bài toán trung tâm của Việt Nam là duy trì tăng trưởng trong khi giảm dần sự lệ thuộc vào tín dụng. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận ba lớp.

• Một là củng cố khả năng chống chịu vĩ mô, giữ ổn định các cân đối lớn và tránh những cú điều chỉnh chính sách đột ngột
• Hai là tận dụng cơ hội trong bất định, từ dịch chuyển chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh đến nhu cầu mới của thị trường toàn cầu
• Ba là dựng nền dài hạn bằng cải cách thể chế, đổi mới công nghệ và nâng cao vai trò của khu vực kinh tế tư nhân.

Nhóm nghị quyết chiến lược về khoa học công nghệ, hội nhập, pháp lý và phát triển kinh tế tư nhân đã mở ra khung chính sách rõ ràng. Vấn đề còn lại nằm ở tốc độ và chất lượng thực thi. Trong giai đoạn tới, nơi nào triển khai nhanh, minh bạch và đo lường được hiệu quả sẽ trở thành điểm đến của dòng vốn và nguồn lực chất lượng cao.

Năm 2026 sẽ không phải là năm dễ dàng, nhưng cũng không phải là năm u ám. Với Việt Nam, tăng trưởng không còn là câu chuyện chạy theo con số, mà là quá trình tái cấu trúc động lực phát triển. Nếu tận cơ hội trong bất định và kiên định dựng nền dài hạn, nền kinh tế có thể bước vào chu kỳ tăng trưởng vững vàng hơn, ít lệ thuộc hơn và tự tin hơn trong một thế giới nhiều biến động.