Đón hơn 21 triệu khách quốc tế, ai đang nắm giữ dòng tiền du lịch Việt Nam?
Chọn cảm xúc
Chạm một cảm xúc; chạm lại để bỏ chọn.

Việt Nam đón kỷ lục gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế năm 2025, nhưng bao nhiêu giá trị thực sự ở lại nền kinh tế? Phân tích bài toán dòng tiền và chuỗi cung ứng du lịch Việt Nam.
Những bãi biển trải dài, di sản trăm năm tuổi, nền ẩm thực phong phú cùng hệ thống hạ tầng lưu trú ngày càng hiện đại đang giúp Việt Nam liên tiếp xô đổ các kỷ lục về lượng khách. Năm 2025, cả nước đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam, tăng 20,4% so với năm trước đó. Theo Cục Thống kê, doanh thu xuất khẩu dịch vụ du lịch đạt 15,22 tỷ USD, tăng 24,4%.
Những con số này khẳng định sức hút ngày càng lớn của du lịch Việt Nam trên bản đồ toàn cầu. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tăng trưởng ấn tượng ấy là một bài toán kinh tế ít được mổ xẻ: Khi một du khách nước ngoài chi tiền cho chuyến đi tới Việt Nam, ai là người thực sự nắm quyền bán tour, ai điều phối hành vi tiêu dùng của họ và bao nhiêu giá trị thặng dư được giữ lại trong nước?
Trong kinh tế du lịch, sở hữu một điểm đến hấp dẫn và kiểm soát được thị trường khách hàng là hai năng lực hoàn toàn khác biệt.
Quyền điều phối dòng khách nằm ở đâu?
Hãy hình dung hành trình của một du khách Hàn Quốc chọn Đà Nẵng làm điểm nghỉ dưỡng. Trước khi máy bay hạ cánh, phần lớn chi phí cho vé máy bay, phòng khách sạn, xe đưa đón, lịch trình tham quan và cả những bữa ăn chính đã được thanh toán qua các công ty lữ hành hoặc nền tảng đặt phòng trực tuyến ở nước ngoài.
Khi du khách đặt chân tới điểm đến, kịch bản tiêu dùng gần như đã an bài. Họ ở khách sạn nào, ăn tại nhà hàng nào hay ghé qua điểm mua sắm nào đều đã được định sẵn từ khâu tổ chức bên ngoài biên giới. Trong chuỗi giá trị này, doanh nghiệp nội địa vẫn thu về tiền từ dịch vụ lưu trú, ăn uống và vận chuyển. Thế nhưng, biên lợi nhuận từ khâu phân phối, tiếp thị và thiết kế sản phẩm lại chảy vào các mắt xích trung gian ở nước ngoài. Bên nắm giữ tệp khách hàng luôn có ưu thế tuyệt đối trong việc định hình sản phẩm, ép giá dịch vụ và lựa chọn nhà cung cấp.
Năm 2025, Trung Quốc và Hàn Quốc đóng góp lần lượt khoảng 5,3 triệu và 4,3 triệu lượt khách, chiếm gần một nửa tổng lượng khách quốc tế đến Việt Nam. Thị phần khách lớn từ hai thị trường này không đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp lữ hành Việt Nam đang làm chủ kênh phân phối tại đây.
Bình luận về những điểm nghẽn của ngành, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Vietravel, từng thẳng thắn chỉ ra sự yếu thế của doanh nghiệp lữ hành nội địa trong việc chủ động khai thác nguồn khách trực tiếp từ nước ngoài. Ông ví lữ hành như một cỗ máy dẫn dòng khách vào toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ. Nhận định này chạm đúng vào cốt lõi của vấn đề: Việt Nam đã đổ nguồn lực khổng lồ để xây dựng hạ tầng đón khách, nhưng năng lực tiếp cận, thuyết phục và bán hàng trực tiếp tại thị trường quốc tế vẫn là một khoảng trống lớn.
Sự trỗi dậy của các nền tảng du lịch trực tuyến (OTA) xuyên biên giới như Booking.com, Agoda hay Traveloka càng làm bài toán phân phối thêm phần phức tạp. Không thể phủ nhận vai trò của các kênh trung gian quốc tế trong việc quảng bá điểm đến và lấp đầy công suất phòng cho các cơ sở lưu trú Việt Nam. Vấn đề không nằm ở việc bài trừ các nền tảng ngoại, mà là doanh nghiệp nội địa có đủ nội lực để đàm phán sòng phẳng và tự xây dựng những kênh bán hàng độc lập hay không.
Bao nhiêu hàng Việt lọt vào giỏ hàng du khách?
Một khía cạnh khác của dòng tiền du lịch nằm ở cấu trúc chi tiêu tại điểm đến. Theo Niên giám thống kê tóm tắt 2024, mức chi tiêu bình quân của một khách quốc tế đến Việt Nam đạt khoảng 1.164,8 USD. Trong đó, lưu trú chiếm 32%, ăn uống 21,5%, đi lại nội địa 18,1% và mua sắm hàng hóa chiếm 14,3%, tương đương khoảng 167 USD mỗi lượt khách.
Con số 167 USD đặt ra một phép thử về năng lực sản xuất nội địa: Trong giỏ hàng lưu niệm của du khách, tỷ trọng hàng hóa thực sự mang hàm lượng giá trị Việt chiếm bao nhiêu phần trăm? Du khách đến Hội An sẵn sàng mua đồ thủ công, tới Tây Nguyên tìm mua cà phê, hay về miền Tây chọn đặc sản địa phương. Nhưng để biến sự tò mò thành quyết định rút hầu bao, hàng Việt buộc phải đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe về bao bì, thông tin đa ngôn ngữ, chất lượng đồng nhất và sự tiện lợi trong thanh toán quốc tế.
Dư địa của thị trường không chỉ dừng lại ở các quầy lưu niệm. Mỗi ngày, hàng nghìn khách sạn, khu nghỉ dưỡng và nhà hàng trên cả nước tiêu thụ một lượng khổng lồ thực phẩm, đồ uống, vật dụng tiêu hao, mỹ phẩm và nội thất. Đây chính là đầu ra khổng lồ cho ngành nông nghiệp và công nghiệp chế biến trong nước.
Một nghiên cứu của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) thuộc Nhóm Ngân hàng Thế giới tại Fiji cho thấy, các khách sạn tại những vùng du lịch trọng điểm của nước này đã chi khoảng 74,4 triệu đô la Fiji để nhập thực phẩm tươi sống trong một năm, nhưng có tới 52% giá trị trong số đó là hàng nhập khẩu. Từ dữ liệu này, IFC đã bóc tách từng nhóm nông sản để tìm giải pháp thay thế bằng nguồn cung bản địa, qua đó thắt chặt mối liên kết giữa du lịch và nông nghiệp.
Dù không thể áp đặt tỷ lệ 52% của Fiji vào bối cảnh Việt Nam, cách tiếp cận chuỗi cung ứng du lịch này là một gợi ý đắt giá. Ngành du lịch Việt Nam cần những cuộc khảo sát thực chất để trả lời câu hỏi: Bao nhiêu phần trăm thực phẩm, đồ uống và vật dụng trong các khu nghỉ dưỡng cao cấp tại Việt Nam đang được cung ứng bởi các nhà sản xuất và hợp tác xã nội địa?
Nếu các chuỗi khách sạn ưu tiên sử dụng cà phê, trà, trái cây, thực phẩm chế biến và hàng tiêu dùng sản xuất trong nước với chất lượng đạt chuẩn, dòng tiền từ du khách sẽ thẩm thấu sâu vào nền kinh tế thực. Khi đó, lợi ích không chỉ dừng lại ở khối dịch vụ mà còn lan tỏa tới các nhà máy, hợp tác xã, nông dân và nghệ nhân làng nghề. Với hàng nghìn sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) đã được chuẩn hóa, du lịch hoàn toàn có thể trở thành kênh xuất khẩu tại chỗ hiệu quả nhất.
Chuyển dịch từ đếm lượt khách sang đo giá trị giữ lại
Tăng trưởng bền vững của ngành du lịch không thể chỉ đo bằng số lượng người qua cửa khẩu. Một du khách kéo dài kỳ nghỉ thêm một ngày, mua thêm một sản phẩm thủ công tinh xảo hay chi tiền cho một show diễn thực cảnh đều tạo ra những dòng doanh thu chất lượng cao.
Thái Lan là một ví dụ điển hình về sự chuyển dịch tư duy này. Năm 2025, quốc gia này đón khoảng 32,97 triệu lượt khách quốc tế, mang về nguồn thu xấp xỉ 1,54 nghìn tỷ baht. Thay vì chạy đua theo các cột mốc số lượng thuần túy, chiến lược của Thái Lan đang xoay trục mạnh mẽ sang nhóm khách chi tiêu cao, du lịch chăm sóc sức khỏe, trải nghiệm văn hóa bản địa và mua sắm cao cấp. Hiệu quả kinh tế của một điểm đến phụ thuộc vào thời gian lưu trú, cơ cấu dịch vụ sử dụng và mức độ lan tỏa sang các ngành kinh tế phụ trợ.
Việt Nam cũng đang bước vào giai đoạn tái định vị tương tự. Nghị quyết 26-NQ/TW ban hành năm 2026 đặt mục tiêu đến năm 2030 đón từ 45 đến 50 triệu lượt khách quốc tế, với tổng thu du lịch đạt 80 đến 90 tỷ USD. Điểm nhấn của định hướng mới này là sự ưu tiên cho chất lượng trải nghiệm, hàm lượng giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và sự gắn kết chặt chẽ giữa du lịch với nông nghiệp, thương mại cùng công nghiệp văn hóa.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa các mục tiêu vĩ mô, hệ thống thống kê ngành cần những thước đo sâu sắc hơn con số tổng thu bề nổi. Một du khách chi tiêu 1.000 USD không đồng nghĩa với việc nền kinh tế nội địa thu về trọn vẹn 1.000 USD lợi nhuận, bởi trong đó còn bao gồm chi phí hoa hồng cho các nền tảng ngoại, hàng hóa nhập khẩu và nguyên liệu đầu vào. Khi chưa có dữ liệu minh bạch về thị phần phân phối và cơ cấu chi phí, mọi nhận định về việc ai đang nắm giữ dòng tiền vẫn chỉ dừng ở mức ước đoán.
Xây dựng một bức tranh định lượng rõ nét về dòng chảy tài chính trong du lịch là yêu cầu cấp thiết. Ngành cần bóc tách chính xác tỷ lệ đặt dịch vụ qua từng kênh, doanh thu thực nhận của doanh nghiệp Việt, tỷ trọng nội địa hóa chuỗi cung ứng khách sạn và số lượng việc làm chất lượng cao được tạo ra.
Việt Nam sở hữu nền tảng tài nguyên giàu có từ cảnh quan thiên nhiên, chiều sâu văn hóa đến hệ thống làng nghề truyền thống và năng lực sản xuất đang lên. Nhưng tài nguyên chỉ là điều kiện cần. Để chuyển hóa lợi thế thành sức mạnh kinh tế thực chất, Việt Nam cần những doanh nghiệp đủ tầm vóc để làm chủ kênh phân phối quốc tế, những sản phẩm đủ tinh tế để chinh phục thị hiếu toàn cầu và một chuỗi cung ứng nội địa khép kín.
21 triệu lượt khách quốc tế là một cột mốc đáng ghi nhận. Nhưng khi hướng tới mục tiêu 45 hay 50 triệu lượt khách vào năm 2030, thước đo thành công của du lịch Việt Nam sẽ nằm ở một câu hỏi khác: Chúng ta chỉ đơn thuần cho thuê hạ tầng và bán những chuyến tham quan trên đất nước mình, hay đã kiến tạo được một hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ và thương hiệu Việt đủ sức giữ lại phần lớn giá trị từ dòng chảy du khách toàn cầu?

Thảo luận
Chia sẻ góc nhìn có lý lẽ, tôn trọng người khác và trách nhiệm với cộng đồng.